کیوں محمد نیں بوہت ساریاں رناں کیتیاں؟

جون 2006 دی اشاعت۔

تعارف۔

محمد دیاں رناں۔

1۔ خدیجہ

2۔ سودا زمہ دی دھی

3۔ عائشہ

عائشہ دے نوکر

عائشہ اتے اونٹ دی لڑائی

4۔ اُم سلٰمی

5۔ حفصہ

6۔ زینب بنتِ جیش

7۔ جویریا

8۔ اُم حبیبہ

9۔ صفیہ

10۔ میمونہ حارث دی دھی

11۔ فاطمہ

فاطمہ، محمد دی دھی ہور اے

12۔ ہِند

13۔ ثنا بنت عصمہ ۔ النشاط

14۔ زینب بنتِ قوزامہ

15۔ حبلہ

16۔ طلاق یافتہ عصمہ بنتِ نعمان

17۔ ماریہ قطبی ۔ عیسائی

18۔ریحانہ بنتِ زید

19۔ طلاق یافتہ اُم شارک ۔ غازیہ بنتِ جابر

20۔ میمونہ

21- تیسری زینب؟

22- خولہ بنتِ الحدیل

23- طلاق یافتہ ،لائیکہ بنتِ داود

24- طلاق یافتہ الشنبہ بنتِ امر

25- طلاق یافتہ العیکہ

26- طلاق یافتہ اَمرہ بنتِ زید

27- طلاق یافتہ اک بے نام عورت

28- قتلہ بنت، قیس (چھیتی مر گئی)

29- ثنا بنتِ صفیان

30- شارف بنتِ خلیفہ

31- محمد دیاں سجے ہتھ دیاں زنانیاں

محمد نے ہر اک نال ویاہ نئیں کیتا

ویاہ دے سدے ٹھکرائے۔

تعارف

مسلمان تانوں دسن گے کہ اک مسلمان دیاں اک ویلے چاررناں ہو سکدیاں نیں۔ ایدی نیو چوتھی سورۃ دی تیسری آیت اُتے ہے۔ آکھن نوں تے اے کوڑی گل اے کہ ایہہ پورا سچ نئیں ہے، کیوجہ اک مسلمان دیاں اک ویلے بوہت ساریاں داشتاواں وی ہو سکدیاں نئیں۔ اتے اوہ اپنے سجے ہتھ دی ملکیت دیاں زنانیاں نال وی مباشرت کر سکدے نئیں۔(سورۃ 23: 5-6، سورۃ33: 52،50؛4:24 سورۃ70: 29-30)جیکر اسی ایدے توں اکھاں پھیریے۔ محمد نے قرآن وچ اک آیت دی تلاوت کیتی اے (سورۃ 33: 50)جیڑی کہ اک اکلے نوں اوہنوں وکھرا کر دی اے۔ ایہہ کیوں اے؟

"عائشہ نےآکھیا،مینوں ایداں لگدا اے کہ تہاڈے آقا نیں تہاڈی خواہش نوں پورا کرن وچ چھیتی کیتی اے" صحیح مسلم جلد 2 کتاب8 عدد 3453- 3454 صفحہ 748-749۔

دوجے پاسے ،اک مسلمان نیں مینوں دسیا کہ ہر ویاہ انسانی چنگائی اتے اتحاد دے مقصداں لئی سگا۔ عائشہ اتے کجھ ہور رناں طاقتور سرداراں دیاں دھیاں سگیاں جناں دی محمد مدد چاہندا سگا۔ دوجیاں ایداں دیاں رنڈیاں سگیاں جناں دی محمد نے اوہناں دے بندے مرن توں بعد "دیکھ بھال "کیتی۔ میں بے دھرمی نال پوچھیاکیہ مسلماناں نوں اصل وچ ایہہ سکھایا گیا اے کہ ہر ویاہ ایناں وجہاں لئی سگا۔۔ جدوں اوہنے آکھیا "جی ہاں" فیر میں آکھیا "صفیہ اتےزینب جیش دی دھی دے بارے وچ کیہ خیال اے"جدوں اوہ اوہناں نوں جانندا وی نئیں سی، دوجے مسلمان(نال نال اوہ جیڑے مسلمان نئیں) ایہہ نئیں کر سکدے سی۔ جتھوں تک میری جانکاری دے ٹھیک ہون داتعلق اے، ایہہ گل تے آپ قرآن وچوں آئی یاں سُنی اسلام دی حدیث دے اختیار وچوں۔

محمد دیاں رناں

ایتھے مسلمان مفکر علی دشتی دے ولوں محمد دیاں رناں دی اک نکھیڑ اے۔ اوہنے غالباً اس نکھیڑ دی بنیاد البطری جلد۔9 صفحہ 126-241۔ دی تاریخ دی شروع دے نکھیڑ تے رکھی۔ ایہہ دسنا ضروری اے کہ مفکرین اتے احادیث محمد دیاں رناں تے پوری طراں متفق نئیں۔ مثال دے طور تے کجھ حدیثاں( بخاری یا صحیح مسلم نئیں) محمد دیاں دو رناں دا ذکر کردی اے جہناں نوں اوہناں نیں طلاق دیتی، اتے ایہہ اوتھے وکھائیاں نئیں گیاں۔ ناہی، علی داشتی دی نکھیڑ تے ہو سکدا اے پوری طراں اتفاق کیتا گیا اے کیوں جہ ایہہ پورے طور تے بوہت ساریاں رناں نوں وکھاندی اے تھلے دیتی ہوئی ایس حدیث چوں، علی داشتی دی آزادی چوں ایس تعلقات دا ثبوت اے۔

1- خدیجہ بنتِ خوولید۔ ایہہ ساریاں توں پہلاں مری۔

2- سودا بنتِ زمہ

3- عائشہ ۔ 8 توں 9سالاں دی عمر ،دوجی رن۔

4- اُم سلٰمی

5- حَفَصہ

6- جیش دی زینب

7- جویریا بنتِ حارث

8- اُم حبیبہ

9- صفیہ بنتِ حویائی بنت اَختب

10- حارث دی میمونہ

11- فاطمہ

12- ہند

13- صبا دی عصمہ

14- خوازمہ دی زینب

15- ھبلہ؟

16- نعمان دی عصمہ /بنت النعمان- غلام/ داشتاواں

17- عیسائی ماریہ/ قطبی

18- ریحانہ بنت زید غیر یقنی تعلق

19- اُم شارک

20- میمونہ (غلام کڑی؟)

21- تیجی زینب

22- خولہ

علی داشتی گھٹو گھٹ نو ہو سکدیاں رناں نوں چھڈ گیا۔

محمد نے 15زنانیاں نال ویاہ کیتا اتے 13 دے نال اپنے ویاہ نوں پورا کیتا ۔(الطری جلد9 صفحہ 126-127)

بخاری جلد 1۔ کتاب 5 باب25، عدد282 صفحہ 172-173 نیں آکھیا(اک ویلے چے محمد دیاں نو رناں سی۔

تھلے دتی ہوئی حدیث اتے شروع دے تاریخ لکھن والیاں دا نکا جیا بیان اے جیڑے محمد دیاں رناں دے بارے دسدے نئیں۔

1- خدیجہ

(تلفظ آکھیا جاندا اے خا۔ دی ۔ جا) بنتِ خولید صحیح مسلم والیم 4 کتاب29 عدد 5971-5972 صفحہ 1297 محمد دے نال عائشہ دے ویاہ توں تن ورے پہلے مر گئی۔ اوہدا ذکر بخاری والیم 5 کتاب 58،عدد 164، 165 صفحہ 103 وچ اے۔

محمد دی پہلی رن دا پورا ناں خدیجہ بنت خولید بن اسد بن عبدالصُفہ بن قوسے۔ ابطری والیم 39 صفحہ 3۔

محمد کوئی 20ورے دی عمر دا سی۔ جدوں اوہنے خدیجہ اک بیوہ نال ویاہ کیتا ۔الطبری والیم9 صفحہ 127

عائشہ آکھدی اے کی خدیجہ محمد نوں اک عیسائی دھرم بنن آلے دے کول لے گئی جیڑا عربی وچ انجیلاں پڑھن واسطے ورتدا سی بخاری والیم4۔ کتاب55۔ باب17۔ عدد605 صفحہ 395 عائشہ خدیجہ توں سڑ دی سی۔ "ایس توں، کہ محمد یاد کر دا سی کہ کس طراں خدیجہ اجازت منگدی سی، ایہہ گل آپ ہوراں نوں پریشان کردی سی۔ آپ آکھدے سی، اے اللہ! معاف کر! تاں جے میں (عائشہ) سڑن والی ہو گئی اتے آکھیا، کیہ تہانوں بڈھی زنانی دی یاد آوندی اے جیڑی کہ قریش دی بڈھی زنانیاں وچوں اک بڈھی اے(جہدے منہ وچ دند وی نئیں) جہدے مسوڑھے لال نیں جیڑی کہ بوہت پہلاں مر گئی، اتے جہدی تھاں تے اللہ نیں تہانوں اوہدے توں بوہت چنگی زنانی دیتی؟" بخاری والیم5 کتاب58 عدد168 صفحہ105

2- سودا بنتِ زمہ

صحیح مسلم والیم2۔ کتاب8 عد د 3451 صفحہ747، بخاری والیم 3 کتاب 34 باب4 عد د269 صفحہ 154، والیم 3۔ عد د 853 صفحہ29، صحیح مسلم والیم2 کتاب7 عد د2958 صفحہ 651، صحیح مسلم والیم 2۔ حاشیہ 1918 صفحہ 748 دسدا اے کہ غالباً عائشہ دا ویاہ محمد نال سودا توں پہلاں ہویا سی۔ پر عائشہ دے محمد دے گھر جان توں پہلاںسودا دا محمد دے نال ویاہ ہو گیا سی۔

ایس گل تے اتفاق نئیں کہ آیا محمد نے عائشہ نال یاں سودا نال پہلاں حق زوجیت ادا کیتا، پر البطری والیم9 ۔صفحہ 128- 129 دسدی اے کہ ایہہ سودا سی۔ سودا دا پہلا بندہ ، العقران بن اَمر بن ابد شام حبشہ وچ عیسائی ہو گیا اتے اوتھے ہی مریا۔ الطبری والیم 9 صفحہ 128۔

جسے دے طور تے عائشہ سودا نوں" اک موٹی وڈی زنانی آکھ کے سد دی سی" بخاری والیم6 کتاب60 باب241 عد د 318 صفحہ 300

جدوں سودا بڈھی ہو گئی اتے اوہنوں ڈر سی کہ محمد اوہنوں طلاق دے دیوے گا۔ ایس لئی اوہنے اپنی واری عائشہ نوں دے دتی۔ ابوداود والیم 2 عدد2130 صفحہ527

سودا نےوی اوہنوں الطبری والیم 39 صفحہ169

3- عائشہ

عائشہ ابو بکر دی دھی سی۔ اوہناں دی ماں دا ناں اُم رومان الطبری والیم9 صفحہ129 دے مطابق اے۔ اوہنے محمد نال ویاہ کیتا جدوں اوہ 6 وریاں دی سی، اتے جدوں اوہدے گھر رخصت ہو کے گئی اودوں 9 وریاں دی سی۔ بخاری والیم۔7 کتاب۔62 باب۔60 عدد۔88 صفحہ65، صحیح مسلم والیم2۔ کتاب 8 عدد 3309۔ 3310، 3311 صفحہ 715، 716

ایس ویاہ وچ سیاسی وجوہات دے اہم تضاد ایہہ اے کہ ابو بکر اسلام نوں منن آلے پہلے بندے سی۔

محمد دی ایس رن دا ذکر بوہت ساری تھاواں تے ملدا اے، جیدے وچ صحیح مسلم والیم۔1، کتاب4 عدد۔1694 صفحۃ 372، ابو داود والیم۔ 1، عدد1176 صفحہ 305، والیم 1 عدد 1268 صفحہ 335، والیم 1 عدد 1330 صفحہ 350، ابوداود والیم 1 عدد 1336 صفحہ 351، والیم1، عدد 1419 صفحہ 373 والیم 2 عدد 2382 صفحہ 654

عائشہ گڈیاں نال کھیڈ دی سی جدوں محمد موجود سی۔ صحیح مسلم والیم 4 کتاب 29 عدد 5981 صفحہ 1299

"عائشہ 6 (یا7) وریاں دی سی جدوں اوہدا ویاہ ہو یا۔ اتے جدوں حق زوجیت ادا کیتا اوہدوں 9 وریاں دی سی۔ الطبری والیم 9۔ صفحہ130، 131

عائشہ 6وریاں دی سی جدوں اوہناں دا ویاہ ہویا اتے 9وریاں دی سی جدوں محمد دے گھر گئی ، ابن ماجہ والیم3 عدد 1876 صفحہ133

عائشہ 7 وریاں دی سی جدوں اوہناں دا ویاہ ہویا۔ 9وریاں دی سی جدوں اوہ محمد دے نال رہی۔ اتے 18 وریاں دی سی جدوں اوہ مر گیا۔ (صحیح وچ ایہہ گل نئیں) ابن ماجہ والیم 3۔ عدد 1877 صفحہ134

ایہہ گل دی وضاحت وچ اک بنیادی کوشش کیتی گئی کہ کیوں محمد نے اک نکی کڑی نال ویاہ کیتا ایہہ صحیح مسلم والیم۔2 حاشیہ1859 صفحہ 715 وچ دسیا گیا اے کہ ایہہ کجھ خاص حالات سی کہ عائشہ نے محمد نال ویاہ کیتا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔دوجا نقطہ جیڑا ویکھیا گیا اے کہ اسلام نے وڈے جوان ہون دی کوئی حد نئیں رکھی بلکہ ایہہ ملکاں اتے نسلاں وچ آب و ہوا، رہن سہن، جسمانی تے سماجی صورت حال دے اختلاف تے منحصر اے، اوہناں نے ایہہ وی دسیا کہ ایدا انحصار کسے زنانی دے جنسی رویے دی بھیڑی رپورٹ تے وی اے۔

محمد نے اک واری آپی دسیا کہ عائشہ نوں چھاتی توں چھیڑیا جس توں عائشہ نوں بڑی پیڑ ہوئی صحیح مسلم دے مطابق والیم۔2 کتاب4 باب 352 عدد 2127 صفحہ 462۔

اک ہور رپھڑ وی سی۔ اک رپھڑ وچ عائشہ نے بوہت بھیڑا سلوک شروع کیتا، محمد نے اوہنوں اک مہینہ 29 دناں واسطے اپنیاں رناں توں وکھ رکھیا ۔ ابنِ ماجہ والیم۔3، عدد 2060صفحہ 241۔ ابن ماجہ والیم۔3 عدد 2063 صفحہ 243۔ یہ سورۃ 50: 1 دا اگا پچھااے۔

عائشہ دے غلام

عائشہ دی گھٹو گھٹ اک نوکر سی جیڑی اوہدے واسطے بنوالمنتفق ولوں وفد دے ویلے ٹکر بنادی سی ۔ ابو داود والیم 1عدد 142 صفحہ 34

عائشہ دا اک بندہ مسلمان غلام سی جہنوں اوہنے بعد وچ آزاد کر دتا۔ اوہدا ناں ابو یونس سی۔ سنان نسائی والیم1 عدد 475 صفحہ34

عائشہ دی اک کڑی غلام سی۔ ابو داود والیم۔1 عدد 371 صفحہ96

بریرا عائشہ دی اک زنانی غلام سی جیڑی بعد وچ آزاد کر دتی گئی ۔ ابو داود والیم 2 عدد 2223 اور حاشیہ 1548 صفحہ 601

عائشہ چھیتی غصے وچ آون والی زنانی سی، اک نوکر دی ہتھ تے ماریا اتے محمد دی اک دوجی رن دے ہتھ وچوں کھان والا پانڈا توڑ دتا ۔ ابوداود والیم۔2 عدد 3560۔ 3561 صفحہ

1011

عائشہ دی اک پکی ،اوچی آواز سی۔ الطبری والیم17صفحہ 65۔

عائشہ نے ڈر دے ڈر دے بوہت سارے غلاماں نوں اک ٹُٹے عہد پاروں آزاد کر دتا۔ "اوہنے(ابن از زبیر) نے اوس (عائشہ) نوں دس غلام کلے۔ جہناں نوں اوہنے اپنے عہد (پورا نہ کرن) دے ہرجانے دے طور تے آزاد کر دتا۔عائشہ نے ہور غلام ایس ہی مقصد واسطے آزاد کر دتے۔ ایتھوں تیکر کہ 40غلام۔ اوہنے آکھیا کہ میری خواہش سی کہ میں ایہہ خاص طور تے اپنے عہد نوں پورا نہ کرن دی حالت وچ کراں۔ جدوں میں عہد کیتا،ایس لئی میں ایہہ سوکھا کر سکدی ساں"(1) حاشیہ (1) آکھدا اے۔ "عائشہ خاص طور تے ایہہ نئیں دسدی کہ اوہ کیہ کرے گی جے کر اوہ اپنا وعدہ پورا نئیں کردی، ایس لئی اوہنے بوہت سارے غلاماں نوں آزاد کر دتا۔ تاں جے اوہ ہرجانے دی کمی وچ آسانی محسوس کر سکے "۔ بخاری والیم 4۔ کتاب 56 باب2 عدد 708 صفحہ 465

صرف ایہہ کہ کنج عائشہ کول اینے سارے غلام سی؟ یا کنج اوہدے کول 40غلام مل لین لئی اینا سارا پیسہ سی؟ حدیث نئیں دسدی۔ میں بس دو اشارے ویکھے ہن۔

1- محمد دیاں رناں خیمیاں نوں بنان دی اجازت دے سکدیاں سی ۔ ابن ماجہ والیم۔ 3 عد د 1771 صفحہ67

2- جنگ وچ لٹ دے مال دا پنجواں حصہ مسلماناں دے خزانیاں وچ جاندا سی، اتے محمد اپنے لئی اتے اپنیاں زنانیاں لئی لے کے جا سکدا سی۔ صحیح مسلم والیم2۔ عد د 2347، 2348، والیم۔ 2 حاشیہ 1463 صفحہ 519، بخاری والیم 4 کتاب 51 باب 80 عدد 153 صفحہ 99، والیم۔6 کتاب 60 باب 297 عد د 407 صفحہ 379۔

عائشہ اور اونٹ کی لڑائی

عائشہ مڈھوں اوہناں دی مدد کر دی سی جیڑے حضرت عثمان نوں مارنا چاہندے سی۔ اوہ دعویٰ کر دی سی کہ عثمان کافر ہو گیا اے۔ ایس لئی"عثمان" دے قتل دے بعد اوہنے اپنے ذہن نوں بدل دتا اتے عثمان دے قاتلاں کولوں بدلہ لینا چاہندی سی۔ دوجے مسلمان ایس کم لئی اوہنوں وکھالی نہ دین والا آکھدے سی۔ الطبری والیم17 صفحہ 52-53

اوہدے بعد معاویہ دے کول محمد بن ابو بکر نے عثمان نوں قتل کیتا۔ فیر اوہدے جسے نوں اک کھوتے دے ڈھانچے وچ رکھیا، اتے فیر 38ہجری وچ کھوتے نوں ساڑ دتا۔ عائشہ نے اپنے سوتیلے بھرا تے بوہت زیادہ دکھ کیتا اتے اوہدے لئی بوہت دعا کیتی ۔ الطبری والیم۔17 صفحہ۔ 158

4- اُم سلٰمی

اُم سلٰمی بنتِ ابی اُمیہ( رسول نال لاگے ہو کے گلاں کردی سی) صحیح مسلم والیم۔2 عد د 2455 صفحہ 540

اُم سلٰمی دا اصلی ناں ہند بنتِ ابی اُمیہ بن المفیربن عبداﷲ بن عمر بن مخزم تھا۔ الطبری والیم۔9 صفحہ 133، والیم 39 صفحہ 175۔

اُم سلٰمی(نوں رن نئیں آکھیا گیا ) صحیح مسلم والیم2 عدد 2992 صفحہ 656، والیم 2 عدد 3445 صفحہ 746، (رن آکھیا گیا) بخاری والیم 4 کتاب 53 باب 4 عدد۔ 333 صفحہ 216، بخار۔ والیم 7 کتاب 62 باب34 عدد۔56 صفحہ 40 ابن ماجہ والیم۔ 2 عدد 1634 صفحہ 473 ابو داود والیم۔ 1عدد 383 صفحہ 99 محمد نے اُم سلمیٰ نال ویاہ کیتا۔ جیڑی ابو سلمیٰ دی بیوہ سی۔ (جیڑا 4ہجری حبشہ وچ مر گیا سی) الطبری والیم۔ 39 صفحہ 175 ۔ اُم سلٰمی 59 ہجری وچ مری۔ جدوں اوہ 84 وریاں دی ہوئی ۔ صحیح مسلم والیم۔ 2 حاشیہ 1218صفحہ 435۔ اُم سلٰمی حاملہ سی جدوں محمد نے اوہدے نال ویاہ کیتا،اتے اوہدی دھی زینب بنت اُ م سلمیٰ سی (صحیح مسلم والیم۔2 عدد۔ 3539- 3544 صفحہ 776- 777 ( ایہہ اوہی کڑی سی جیڑی زینب بنتَ اُم سلٰمی ہے)

محمد دی ایس رن دا ذ کر ابو داود والیم۔1 عدد 274 صفحہ 68، والیم۔ 3 عدد 4742 صفحہ 1332، والیم۔ 2 عدد۔ 2382 صفحہ 654، سنان ناسائی والیم۔1 عدد 240 صفحہ 228 ابن ماجہ والیم 3 عدد 1779 صفحہ۔ 72، الطبری والیم۔ 17 صفحہ 207، الطبری والیم۔ 39 صفحہ ۔80

محمد نال ویاہ توں پہلاں اُم سلمیٰ دا اک پتر سی۔ اوہدا پتر عائشہ،الذبیر اتے طلحہ دے نال گیا۔ الطبری والیم۔17 صفحہ 42۔

اُم سلٰمی دا وڈیرا نحبعان (=ابو یحٰیی) اور ماین بن عبیل (= ابو قدام) سی۔ الطبری والیم۔ 39 صفحہ 302

5- حفصہ

اینوں صحیح مسلم والیم۔2 عدد 2642 صفحہ 576، والیم۔ 2 عدد 2833 صفحہ 625، والیم 2 عدد 3497 صفحہ 761، ابو داود والیم 2 عدد 2448 صفحہ 675، والیم۔ 3 عدد 5027 صفحہ۔ 1402

وچ عمر بن خطاب دی دھی دسیا گیا اے۔ اوہ عمر بن خطاب دی دھی سی۔ ایہہ خونیاس دی 18 سالہ بیوہ سگی۔ جدوں اوہنے 625 عیسوی وچ محمد نال ویاہ کیتا۔اوہ 607 عیسوی وچ جمی۔ اتے 647/648، یا 661/662 یا 665 وچ مری۔ ایدا ذکر وی محمد دی رن دے طور تے ہویا اے۔ ابن ماجہ والیم۔3 عدد 2086 صفحہ۔258

جنگ اُحد وچ حفصہ دا بندہ زخماں دی وجہ توں مرن توں بعد، ایدا پیو عثمان دے نال ایدے ویاہ دا سوچن ڈیا سی۔۔ پر عثمان نے انکار کر دتا کیوجہ اوہ جاندا سی کہ محمد ایدے نال ویاہ کرنا چاہندا اے۔ اوہناں نے 3ہجری وچ ویاہ کیتا اوہ عائشہ توں 4 سال وڈی سی ۔ سنان ناسائی والیم ۔1 عدد 32 صفحہ 117۔ ایس طراں محمد نے صرف اوہناں نوں مہیا کرن لئی ویاہ نئیں کیتا ایدی بجائے اوہدے نال وی ویاہ کیتا جیڑی کسے ہور نال کرنا چاہندی سی۔

اختلاف: عمر نے اپنی دھی حفصہ نوں دسیا کہ اوہ عائشہ نال نہ الجھے جیڑی کہ اپنے حسن دی وجہ توں گھمنڈ وچ اے اتے محمد اوہدے نال پریم کردا اے ۔ بخاری والیم،7 کتاب 62 باب۔ 106 عدد 145 صفحہ۔108 حفصہ نے عائشہ نوں آکھیا "مینوں کدی تیرے توں کوئی چنگی شے نئیں ملی!" بخاری والیم۔ 9 کتاب92 باب5 عدد 406 صفحہ 299-300

عمر نے آکھیا کہ محمد حفصہ نوں طلاق دتی(قابل تنسیخ طلاق) اتے فیر اوہنوں واپس لے لیا ابو داود والیم۔ 2 عدد 2276 صفحہ 619 ابن عِشاق دے مطابق، محمد نے حفصہ نوں طلاق دتی اتے فیرواپس لے لیا۔ الطبری والیم۔9 حاشیہ 884 صفحہ ۔131

"یحیٰ۔۔۔۔۔۔۔۔۔ مالک سے محمد ابن عبدالرحمن۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ کہ اوہنے سنیاکہ حفصہ نے ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ایدی غلام کڑیاں وچوں اک نوں مار دتا جیڑی اوہدے خلاف جادو ٹونا کردی سی۔ اوہ اک مدبرہ سی۔ حفصہ نے آکھیا اتے اوہنوں مار دتا گیا" ماتہ مالک 42-19-14

حفصہ، محمد دی رن، جدوں مری اوہدوں 60 وریاں دی سی الطبری والیم-39 صفحہ 147۔

6- زینب بنتِ جیش

صحیح مسلم والیم ۔2 عدد 2347 صفحہ 519، والیم۔2 عدد 3330 صفحہ 723، 724، والیم 2 عدد 3322 صفحہ۔ 725، والیم۔ 2 عدد 3494 صفحہ 760 بخاری والیم ۔3 کتاب 33 باب۔ 6 عدد 249 صفحہ 138 ، والیم ۔3 عدد 829 صفحہ 512،والیم۔4 عدد 6883 صفحہ 1493، زینب دااصلی ناں "باراہ" سگا پر محمدنے اوہدا ناں زینب وچ بدل دتا۔ بخاری والیم۔8 کتاب72 باب 108 عدد 212 صفحہ 137، ابوداود والیم3 عدد۔ 4935 صفحہ 1377- 1378 ابو داود والیم۔1عدد۔ 1498 دسدا اے کہ جویریا دے لئی باراہ دا ناں ورتیا گیا سگا۔

سورۃ33:36-38 وچ قرآن دسدا اے۔" ایہہ کسے مومن بندے یا زنانی دے لئی نئیں، جدوں خدا اتے اوہدے پیغام دین والے نے اک معاملہ فرمان جاری کیتا، کسے بندے نوں ایس معاملے دے وچ آون دی جرآت نئیں۔ جیڑا کوئی اللہ اتے اوہدے گھلن آلے دی نافرمانی کردا اے اوہ اپنے طرز عمل دی غلطی نال گناہ وچ چلا گیا۔ جدوں آپ اوہنوں آکھدے کہ کنوں اللہ نے برکت دتی اتے آپ ہوراں پسند یدگی دی نظر پائی، اپنی رن نوں اپنے لئی رکھ، اتے اللہ توں ڈر، اتے آپ اوہ لکا رہے سی جنوں اللہ وکھانا چاہندا ہے، دوجیاں بندیاں کولوں ڈر دے رہے، اتے اللہ وڈا حق ایہہ اے کہ اوہدے توں ڈریے۔ ایس لئی جدوں زید نے ایس تعلق نوں جیڑا اوہنے ایس زنانی نال مکایا، فیر اسی اینوں آپ ہوراں نوں دتا کہ اوہدی رن بنے۔ ایس ایہہ مومناں وچ کسے طراں دی خطا نئیں ہونی چاہیدی، کہ اوہ اپنے گود لئے ہویاں دیاں رناں نوں ہتھ لاون۔ جدوں اوہناں نے (پوتراں نے) اوہناں دے نال تعلق مکا دتا ہوئے، اللہ دا حکم ضرور منیا جانا چاہیدا اے۔ نبی وچ کوئی غلطی نئیںس چھون نال، جہدا اللہ نے اوہنوں آکھیا اے۔

زینب بنت جیش دا ویاہ محمد دے گود لئے ہوئے پوتر نال ہوئی سی، جدوں محمد نے ایہہ سورۃ سنائی کہ اوہ اوہدے پوتر نوں طلاق دیوے اتے محمد دے نال ویاہ کرے زینب محمد دیاں دوجیاں رناں دے سامنے شوخی مار دی سی اتے ایہہ آکھدی سی، اللہ نے میرا ویاہ(نبی دے نال)

آسمان اوتے کیتا"۔ بخاری والیم۔9 کتاب 93 باب 22 عدد 517 صفحہ 382۔ والیم۔92 کتاب 92 باب22 عدد 516، 518 صفحہ 381- 383،الطبری والیم 9 صفحہ ۔133 دوجیاں شبداں وچ ابد توں موجود نہ خلق کیتا ہویا قرآن آسمان تے سگا جہدے وچ زینب دے ویاہ دا ذکر سگا۔

جیش دی زینب دا اک بھرا سگا جہڑا اوہدے توں پہلے مر گیا۔ ابو داود والیم۔2 عدد 2292 صفحہ 624

دعویٰ دی رو دے نال بیان اے کہ زید نے پہلے اپنی رن نوں طلاق دتی تاں جو محمد اوہدے نال ویاہ کر سکے۔ الطبری والیم۔ 39 صفحہ 180- 182

زینب بنت جیش جدوں مری اوہدی عمر 53 ورے سگی۔ الطبری والیم۔ 39 صفحہ 182

زینب (ویلی رہی) صحیح مسلم والیم۔ 2 عدد 2641، 2642 صفحہ 575، 576۔

زینب بنت جیش نوں زینب جیڑی ابو سعد الخودری دی رن سگی اوہدے نال نہ ملایا جائے۔ ابن ماجہ والیم۔ 3 عدد 2031 صفحہ 223

زینب نے (زبانی طور تے) عائشہ نوں گال کڈی، ایس لئی محمد نے عائشہ نوں آکھیا کہ اوہنوں گال کڈے"۔۔۔۔۔۔۔۔ اللہ دے رسول میرے( عائشہ) دے کول آئے جدوں کہ زینب جیش دی دھی ساڈے کول سگی۔ اوہنےاپنے ہتھ دے نال کجھ کرنا شروع کیتا۔ میں آپ ہوراں نوں اشاراہ کیتا کیوجہ میں اوہنوں اوہدے بارے سمجھانا چاہندی سگی۔ ایس لئی اوہنے زینب نوں روکیا۔ زینب آئی اتے عائشہ نوں گالیاں کڈنیاں شروع کر دتیاں۔ اوہنے اوہنوں روکیا، پر اوہ نہ روکی۔ ایس لئی اوہنے (نبی) نے آکھیا 'عائشہ': اینوں گال کڈ۔ فیر اوہنے اوہنوں گال کڈی اتے اوہدے تے مسلط ہو گئی۔ زینب فیر علی دے کول گئی اتے آکھیا: عائشہ نے تینوں گال کڈی اتے ایداں ایداں آکھیا۔ فیر فاطمہ نبی دے کول آئی اتے آپ نے اوہنوں آکھیا۔ اوہ تیرے پیو دی پسندیدہ اے کعبہ دے آقا ولوں! فیر اوہ مڑ گئی اتے اوہنے آکھیا: میں اوہنوں ایداں ایداں آکھیا اتے اوہنے مینوں ایداں ایداں آکھیا۔ فیر علی نبی دے کول آیا اتے اوہنوں ایدے بارے آکھیا" ابو داود والیم۔ 3 عدد 4880 صفحہ1364- 1365

بائبل وچ ملاکی دی کتاب 2باب 16 آیت آکھدی اے کہ خدا طلاق توں نفرت کردا اے۔

7- جویریا

جویریا بنت حارث اک قیدی سگی بخاری والیم۔3 کتاب 46 باب 13 عدد 717 صفحہ 431- 432۔ صحیح مسلم والیم۔ 2 عدد 2349 صفحہ 520 آکھدی اے کہ محمد نے بنو مثتالیق دے قبیلے تے دسن توں بغیر حملہ کر دتا جدوں اوہ انہماک نال اپنے ڈنگر چرا رہے سن۔ جویریا سردار دی دھی سی ۔ صحیح مسلم والیم ۔3 عدد۔ 4292 صفحہ 942 اور ابوداود والیم 2 عدد ۔227 صفحہ۔ 782 اور الطبری والیم ۔ 39 صفحہ 182- 183 ایہہ وی آکھیا جاندا اے کہ جویریا نوں اوہدوں بنو مثتالیق دے چھاپے وچ پھڑیا گیا سی۔ اوہدا ویاہ مصطفیٰ بن سفیان نال کیتا گیا سی جیڑا جنگ وچ مر گیا۔

محمد دی رن جویریا دا ناں باراہ ورتیا جاندا سی ۔ ابو داود والیم۔ 1 عدد 1498 صفحہ۔ 392۔ تاہم بخاری والیم۔ 8 کتاب 72 باب 107 عدد 212 صفحہ۔ 137، ابو داود والیم ۔ 3 عدد۔ 4935 صفحہ 1377- 1378 آکھدا اے کہ زینب دا ناں باراہ ورتیا جاندا سی۔

جویریاہ بنت الحارث بن ابی بریر بن حبیب ، جد یما المثتالیق جیڑا خوزہ گروہ توں سگا ایدی آل اولاد سگی، یہ مال غنیمت کے طور پر لے جائی گئی جدوں مسلمانوں نے المثتالیق قبیلے اوتے حملہ کیتا۔ ایدا بندہ مثافی بن سفیان دھوالشیر ابی اثرب بن مالک بن جدیما لڑائی وچ مر گیا ۔ اوہ جنگ دی اک قیدی سگی جیڑی محمد دے نال ویاہ لئی راضی ہو گئی۔الطبری والیم۔39 صفحہ 182- 183۔ الطبری والیم 9 صفحہ۔ 133

جویریا نوں الموریثی (بنو مثتالیق دے خلاف) لڑائی وچ پھڑیا گیا۔ الطبری والیم 39 صفحہ۔ 183

جویریا نے محمد دے نال ویاہ کیتا جدوں اوہدی عمر 20 ورے سی۔ الطبری والیم۔ 39 صفحہ۔ 184

8- اُم حبیبہ

اُم حبیبہ ابو سفیان دی دھی سی۔ الطبری والیم۔ 9 صفحہ۔ 133،صحیح مسلم والیم۔2 عدد 3413 صفحہ 739، والیم۔2 عدد 2963 صفحہ۔ 652، صحیح مسلم والیم ۔2 عدد۔ 1581 صفحہ 352، والیم۔2 عدد 3539 صفحہ 776 ابنِ ماجہ والیم۔5 عدد 3974 صفحہ 302، الطبری والیم۔ 17 صفحہ۔ 88۔

اُم حبیبہ محمد توں 23 ورے چھوٹی سی ۔ سنان ناسائی والیم۔1 عدد60 صفحہ 127

اُم حبیبہ اتے اوہدا پہلا بندہ عبیداللہ اوہ مسلمان سی جیڑے حبشہ گئے۔ عبید اللہ مسیحی ہو گیا۔ الطبری والیم 39 صفحہ۔ 177 زینب بنت جیش دا بیان اے۔ الطبری والیم۔ 39 صفحہ 180- 182۔

اُم حبیبہ محمد دی رن نوں اک دوجی زنانی جہدا ناں وی اُم حبیبہ سی نئیں رلانا چاہیدا۔ اوہ جیش دی دھی عبدالرحمٰن دی رن اتے محمد دی بھابی سی، جدوں کہ ایہہ جیش آپ ہوراں دی رن سگی ۔ ابو داود والیم۔ 1 عدد 288 صفحہ073۔

9- صفیہ

صفیہ بنت حویائی اک قیدی سی۔ بخاری والیم۔2 کتاب 14 باب۔ -5 عدد 68 صفحہ 35، والیم 4 کتاب 52 باب 74 عدد 143 صفحہ 92، والیم 4 کتاب 52 باب۔ 168 عد د۔ 280 صفحہ 175 اور الطبری والیم 39 صفحہ۔ 185 دے مطابق محمد نے اوہدے پیو ،بھرا، بندہ اتے خیبر دے بندیاں نوں مار دتا۔

صفیہ دے بندے دا ناں سلام بن مِشکم بن الحاکم بن حارث بن الخضراج بن خضراج سگا۔ الطبری والیم 9 صفحہ 134- 135۔

صفیہ نوں صافی آکھیا جاندا سی، مال غنیمت دے پہلے حصے وچ جیڑا محمد دے کول گیا۔ ابو داود والیم۔2 عدد 2988 صفحہ 848، ابوداود والیم۔ 2 عدد 2985- 2989 اور حاشیہ 2406 صفحہ 846- 849

صفیہ نوں محمد نے ست غلام دے خریدیا۔ ابن ماجہ والیم3 عدد 2272 صفحہ 357۔اوہ 17 وریاں دی سی جدوں محمد نے ایدے نال ویاہ کیتا۔ الطبری والیم 39 صفحہ184

محمد صفیہ لئی شفقت محسوس کر دا سی۔ جیکر صفیہ نہ اودرے تے میں اینوں (ایدے بندے نوں جنوں محمد نے انجام تک پہنچایا) چھڈ دواں گا جدوں تک کہ پرندے اتےشکاری جانور اوہنوں کھا نہ لین۔ اتے اوہناں دے چیخ و پکار نال اوہدی قبر نہ کھودی جائے۔ ابوداود والیم۔ 2 عدد 3130- 3131 صفحہ 893

جسے دے طور تے صفیہ چھوٹے قد دی سی۔ ابو داود والیم۔ 3 عدد 4857 صفحہ۔ 1359

رناں دے وچکار اختلاف سی۔ زینب صفیہ نوں اونٹ ادھار دینا نئیں سی چاہندی جدوں محمد نے اوہنوں پوچھیا زینب نے صفیہ نوں "یہودی" آکھیا۔ ابو داود والیم۔ 3 عدد 4588 صفحہ 1293۔

محمد دیاں اک ویلے وچ 9رناں سی۔ جناں وچ صفیہ بنت حویائی وی ہے سی۔ بعد وچ آپ ہوراں اوہنوں اک واری نہ دتی۔ صحیح مسلم والیم۔2 عدد 3455- 3456 صفحہ 749۔

محمد دی ایس رن دا ذکر صحیح مسلم والیم۔2 عدد 3325، والیم۔2 عدد 2783 صفحہ 605، والیم 2 عدد۔ 3118 صفحہ 678، والیم۔ 2 عدد 3497 صفحہ 761، بخاری والیم۔ 3 کتاب 33 باب 8- 13 عدد 251- 255 صفحہ 139- 143، والیم 2 کتاب 21 باب 22 عدد۔ 255 صفحہ۔ 143، ابن ماجد والیم۔3 عدد 1797 صفحہ 72، ابوداود والیم۔ 2 عدد۔ 2464 صفحہ 681 ، الطبری والیم۔ 39 صفحہ 169

صفیہ بنت عبید محمد دی رن بخاری وچ والیم 4 کتاب52 باب 136 عدد 244 صفحہ 151 غالباً اک ہی بندہ اے۔

10- میمونہ بنت حارث

صحیح مسلم والیم۔1 عدد 1671، 1674، 1675 صفحہ 368- 369 والیم۔ 2 عدد 1672 صفحہ 369

محمد نے میمونہ بنت الحارث دے نال 7 ہجری وچ ویاہ کیتا جدوں محمد روایتی پرہیزگاری دی حالت وچ مکہ دا سفر کر رہیا سی ۔الطبری والیم- 8 صفحہ-136، الطبری والیم-9 صفحہ- 135

میمونہ نوں اک واری طلاق دے دتی گئی، اتے محمد دے نال ویاہ توں پہلاں اوہ اک بیوہ سی- الطبری والیم-9 صفحہ- 185- میمونہ 80/81 وریاں دی سی جدوں اوہ مری۔ الطبری والیم- 39 صفحہ- 186

میمونہ 30 وریاں دی سی جدوں 53 وریاں دے محمد نے اوہدے نال ویاہ کیتا ۔ محمد 4 وریاں بعد مر گیا۔ سنان ناسائی والیم- 1 عدد 43 صفحہ- 120

میمونہ محمد دی رن محمد نوں ننگا ویکھدی سی بخاری والیم- 1 کتاب-5 باب-22 عدد279 صفحہ 170- 171۔ لوکاں نوں وی ننگا ویکھیا جاندا سی جدوں اوہ نہاندے سی یا غسل خانے وچ جاندے سی۔ ایدے وچ کجھ وی بھیڑا نئیں سی کیوجہ اوہ اوہدی رن سی۔

اک بندہ عطا بن یاسر میمونہ دا اک وڈیرا سی ۔ الطبری والیم-39 صفحہ-317

غلام- میمونہ دی اک آزاد ہون والی غلام زنانی نوں اک بھیڈ دتی گئی جیڑی بعد وچ مر گئی۔ ابن ماجہ والیم -5 عدد 3610 صفحہ -93

محمددی ایس رن دا ذکر ابن ماجہ والیم -3 عدد-2408 صفحہ -435،سنان ناسائی والیم-1 عدد 809 صفحہ- 492، والیم2- عدد 1124 صفحہ 108، ابو داود والیم-1 عدد 1351 صفحہ -356، والیم -1 عدد- 1359، 1360، 1362 صفحہ- 357، سنان ناسائی والیم-1 عدد- 243 صفحہ- 229

11- فاطمہ

فاطمہ دا ذکر علی داشتی نے الطبری والیم 9 صفحہ 39 وچ دسدے ہوئے آکھیا کہ محمد نے تھوڑے عرصے لئی فاطمہ بنت الدھاک بن سفیان ( جیڑا القیلابیہ آکھواندا سی) دے نال ویاہ کیتا۔

محمد نے فاطمہ بنت شرے دے نال ویاہ کیتا الطبری والیم 9 صفحہ 139

ایہہ گل غیر واضح اے کہ شرے اتے الدھاک دو وکھرے وکھرے بندے سی۔ یہ گل دو فاطماواں نوں ظاہر کر دی اے۔ یا ایہہ اک ای پیو دے دو ناں نے۔

فاطمہ بن الدھابی، عالیہ بنت ضاہا، ثنا بنت سفیان دا ذکر الطبری والیم-39 صفحہ - 186 وچ اے۔ محمد نے اپنے ویاہ دا تعلق قیلابیہ نال قائم کیتا۔ ایہہ فاطمہ بن الدھاک بن سفیان یا عالیہ بنت زیبان بن امر بن عوف یا ثنا بنت سفیان بن عوف ہوئے گی - الطبری والیم- 39 صفحہ 187-

فاطمہ محمد دی دھی ہور اے

تھلے دتی گئی محمد دی رن ہو سکدی سی، لیکن غالباً ایہہ محمد دی دھی سگی۔ فتح مکہ دے سال وچ فاطمہ محمد نوں ننگا ویکھدی سی- ابن ماجہ والیم-1 عدد- 465 صفحہ255 اور سنان ناسائی والیم-1عدد-228 صفحہ- 224 ،والیم-1 عدد 417 صفحہ -307

اک فاطمہ نے محمد نوں ننگا ویکھیا جدوں اوہ نہا رہیا سی۔ بخاری والیم-1 کتاب-5 باب 22 عدد 278 صفحہ 170-171- تاہم، محمد نہا رہیا سی جدوں اوہدی دھی فاطمہ نے اوہنوں ننگا ویکھیا۔ بخاری والیم-4 کتاب 53باب 29 عدد 396 صفحہ 263- فاطمہ محمد دی دھی اتے علی دی رن سی بخاری والیم-3 کتاب 34 باب-29 عدد -302 صفحہ 171: بخاری والیم -4 کتاب53 باب-1 عدد-325 صفحہ-208

محمد نئیں سی چاہندا کہ علی ایناں دی دھی فاطمہ توں علاوہ کسے ہور دے نال ویاہ کرے۔ ابن ماجہ والیم-3 عدد- 1998- 1999 صفحہ 202-204 تاہم، علی دی اک قیدی غلام کڑی، جیڑی رابعہ دی دھی سی جہدا ناں اُم رقعہ سی جمی۔ الطبری والیم-11 صفحہ-66

اک غلام چاہندی سی۔ جدوں کہ محمد نے بوہت سارے غلام عائشہ نوں دتے سن۔ فاطمہ سوچدی سی کہ اوہ رویے دی چنگی نئیں۔ محمد دی دھی فاطمہ نے محمد نوںچکی دے ورتن بارے اوہناں دی شکایت کیتی اتے اک نوکر لئی آکھیا(اک جنگی قیدی لئی) محمد نے اوہنوں نہ دتا، پر اہنوں اوہنے اید توں وی چنگی شے دین دا آکھیا۔ اوہنے اوہنوں آکھیا 33واری اللہ دے ناں نوں جلال دے 34 واری الحمداللہ آکھ اتے 34 واری اللہ اکبر آکھ۔ ابوداود والیم-3عدد 5044- 5045 صفحہ- 1405

12 ہند

ہند نے باقاعدہ طور تے ابو سفیان نال ویاہ کیتا جیڑا کہ بوہت کمینہ بندہ سی۔ بمطابق صحیح مسلم والیم-3 عدد-4251- 4254 صفحہ 928- 929۔

13- ثنا بنت عصمہ/ النشاط

محمد نے النشاط بنت رفعیہ جیڑی بنو قلب بن رابعہ، جیڑے قریش دے پیرو کار سی اوہدے نال ویاہ کیتا۔کجھ اوہنوں ثنا بنت عصمہ بن الصالت الیسلمیہ وی آکھدے سی۔ جدوں کہ دوسرے ثنا بنت عصمہ بن الصالت آکھدے سن جیڑی کہ بنو ہارم وچوں سی۔ تاہم، اوہ نبی دے نال حق زوجیت ادا کرن توں پہلاں ہی مر گئی۔ اوہ ثنا عصمہ آکھواندی سی۔ الطبری والیم 9 صفحہ- 135- 136 الطبری والیم- 39 صفحہ 166 وی ثنا بنت الصالت دی ایس گل نوں دسدا اے۔۔

14 زینب بنت خوازمہ

ایہہ زینب بنو حلال دے قبیلے دے نال تعلق رکھدی سی۔ اوہ اک مسلمان بندے طفیل دی طلاق یافتہ سی، فیر اینے اوہدے بھرا عبید دے نال ویاہ کیتاجیڑا جنگ بدر وچ مر گیا۔ فیر اینے محمد دے نال ویاہ کیتا۔ اوہ 595 عیسوی وچ جمی اتے 626 عیسوی وچ 31 وریاں دی عمر وچ مری۔

ویکھو۔ الطبری والیم-7 صفحہ 150 حاشیے 215، 216 اور الطبری والیم 39 صفحہ 163- 164ہورمعلومات دے لئی۔

الطبری والیم -9 صفحہ 138 وہ کھدا اے کہ اوہ مر گئی جدوں کہ محمد جیوندا سی۔

محمد نے زینب بنت خوازمہ نال ویاہ کیتا، پر اوہ حق زوجیت توں پہلاں مر گئی۔ سنان ناسائی والیم-1 عدد 64 صفحہ -129

15 حبلہ؟

حبلہ، علی داشتی دی فہرست وچ ہے، لیکن میں آزادانہ طور تے ایدی تصدیق دے قابل نئیں ہویا۔

16 طلاق یافتہ عصمہ بنت نعمان

عصمہ بنت نعمان، یا عصمہ بنت النعمان بن اب الجوان، ایہہ کندھ قبیلے دی سی۔ اینے محمد دے نال ویاہ کیتا، پرایس ویاہ دا حق کدی ادا نہ کیتا گیا۔ الطبری والیم- 10 صفحہ- 105 اور حاشیہ 1131 صفحہ- 185

الجمیل دی دھی نے بہت تھوڑے ویلے لئی محمد دے نال ویاہ کیتا ۔ بخاری والیم-7 کتاب63 عدد- 181 صفحہ 131، 132

دوجے پاسے، الطبری والیم۔ 10 صفحہ 190 آکھدی اے کہ النعمان الجوان نے محمد نوں اپنی دھی پیش کیتی، پر محمد نے قبول نہ کیتا۔ ہوسکدا قبول نہ کرن دا مطلب ایہہ کہ اوہنے کدی وی اوہدے نال سون توں پہلاں اوہنوں طلاق دے دتی۔

محمد نے عصمہ بنت النعمان بن اسود بن شاروہل نال ویاہ کیتا۔ تاہم اوہنوں کوڑھ سگا، ایس لئی محمد نے اینوں پیسے دتے اتے اوہنوں طلاق دے دتی۔ الطبری والیم 9 صفحہ 137۔ کیوں اوہنے اک ایداں دی زنانی نال کیتا جہدے نال اوہ پریم کردا سگا؟

عصمہ بنت النعمان اک رنڈی سی۔ محمد نے ویاہ کیتا ہوسکدا اے کہ حفصہ یا عائشہ نے اوہنوں دھوکے نال دسیا کہ محمد خوش ہوئے گا جیکر اوہ آکھے کہ اوہ محمد کولوں اللہ دی پناہ منگدی اے۔ الطبری والیم-39 صفحہ 188-190

عصمہ بنت النعمان دے بارے تھوڑا جیا ذکر الطبری والیم 39 صفحہ 190 وچ ہے۔

محمد نے اک زنانی نوں طلاق دتی کیوجہ اوہنے اللہ کولوں محمد دی پناہ منگی سی۔ اوہنے اک ہور نوں ایس لئی طلاق دتی کیوجہ اوہنوں کوڑھ سگا۔ ایتھے کجھ شیواں نکھیڑ کے نئیں دسیاں کہ کیہڑا ناں کدے نال جڑیا اے الطبری والیم- 39 صفحہ 187-

17- ماریہ قطبی/ مسیحی

ماریہ الطبری والیم- 9 صفحہ 141، صحیح مسلم والیم 4 ھاشیہ 2835 صفحہ 1351، دے مطابق محمد دی رن یا داشتہ سگی۔ ماریہ قطبی نے محمد دے اک پوتر ابراہیم نوں جمیا۔ الطبری والیم9 صفحہ 39۔ جدوں اوہدی عمر 2 ورے سی اوہ مر گیا۔ مسلمان ایلچی حاطب بی ابی بالطہ مصر وچوں (مریم قطبی)، ایدی بہن سرین، اک چھری، کپڑیاں دے جوڑے اتے اک خواجہ سرا دے نال مڑ آیا۔ حاطب نے اوہناں نوں مسلمان ہون دی دعوت دتی، اتے دو زنانیاں نے ایداں کیتا(الطبری دے مطابق) ماریہ سونی سی اتے محمد نے ایدی بہن سرین نون حسن بی تھابت دے کول گھلیا۔ سرین اتے حسن عبدالرحمن بی حسن دے ماں پیو سگے۔ الطبری والیم8 صفحہ 66-131

اک مسلم آکھ سکدا اے کہ محمد نوں ایدے نال ویاہ کرنا چاہیدا سی کیوجہ اوہ مصر وچوں اک تحفہ سی۔ پر ایدی بہن سرین وی اک تحفہ سی اتے اوہنے سرین نال ویاہ نئیں کیتا۔ میری اسکندریہ دے گورنر دے ولوں اک تحفہ سی۔ الطبری والیم39 صفحہ 193

ایہہ دعویٰ کیتا گیا اے کہ میری (مریم) مسلمان ہو گئی، پر محمد نے ہلے وی اوہنوں اک باقاعدہ رن دے بجائے اک نوکر دی طراں رکھیا۔الطبری والیم-39 صفحہ-94

محمد نے"اوہدے نال (میری دے نال) مباشرت اپنی جائیداد سمجھ کے کیتی" الطبری والیم-39 صفحہ 194 حاشیہ845 وضاحت کردا اے،"ماریہ نوں آکھیا گیا کہ نبی دیاں رناں دی طراں پردہ کرے پر اوہنے اوہدے نال ویاہ نئیں کیتا"

ماریہ قطبی 637/638 عیسوی وچ مری الطبری والیم-39 صفحہ-22

18- ریحانہ بنت زید

ریحانہ قریضہ دے قبیلے توں اک یہودی قیدی سگی۔ محمد نے اوہنوں آکھیا کہ اوہ اک نوکر رہن دے بجائے اوہدی رن بنے پر اوہنے اوہنوں رد کر دتا اتے یہودی رہی۔ بمطابق الطبری والیم-8 صفحہ- 39 دیکھوالطبری والیم -9 صفحہ -137، 141 تاہم، الطبری والیم- 39 صفحہ 164- 165 دا ایہہ ذریعہ دسدا اے کہ محمد نے اوہنوں آزاد کر دتااتے فیر اوہدے نال ویاہ کر لیا۔

محمد دیاں دو داشتاواں: ماریہ بنت شمعون قطبی، اور ریحانہ بنت زید القوراضیہ نوں بنو الفادر توں سی الطبری والیم-9 صفحہ 141- ماریہ محمد دی اُم ولید سگی بمطابق الطبری والیم -13 صفحہ 58

19 طلاق یافتہ ام شارک/ غازیہ بنت جابر

 

اُم شارک اوہی زنانی سی جیڑی الطبری والیم-9 صفحہ- 139 وچ غازیہ بنت جابر اے۔ اوہ "اُم شارک" آکھوائی کیوجہ اوہ اپنے پہلے ویاہ توں اک پوتردی ماں سی جہدا ناں شارک سی۔

"جدوں محمد اوہدے کول گیا اتے اوہنے ویکھیا کہ اوہ اک بڈھی زنانی اے، ایس لئی اوہنے اوہنوں طلاق دے دتی" الطبری والیم-9 صفحہ -139 تاہم حاشیہ 922 آکھدا اے ابنِ سعد طباقت،8 صفحہ 110-112 " اک وکھرا بیان دیندا اے اتے اوہنوں اوہناں زنانیاں دے فہرست وچ گِن دا اے جناں نوں محمد نے ویاہ دا آکھیا پر ویاہ کیتا نئیں۔ ایہہ اوہ سی جنے اپنے آپ نوں نبی نوں دے دتا اتے قرآنی آیت 33:50 ایدا حوالہ دیندی اے"

20 میمونہ

صحیح مسلم والیم-2 حاشیہ 1919 اک زنانی سی جنے اپنے آپ نوں محمد نوں دے دتا۔ ایہہ اوہ ہی میمونہ ہو سکدی اے جیڑی 10 نمبر تے سی یا کوئی ہور اینے 7 ہجری وچ ویاہ کیتا۔

اک نا معلوم زنانی نے آکھیا کہ اوہنے اپنے آپ نوں محمد دی رن بنن لئی دے دتا۔ محمد نے اوہنوں قبول نہ کیتا، بلکہ اوہنوں اک غریب مسلمان نوں دے دتا۔ صرف اک چیز جیڑی غریب مسلمان اوہنوں دے جہیز وچ دے سکدا سی اوہ قرآن دی اک سورۃ دی یادگار سی۔ موتاہ مالک 28: 3-8

21- تیجی زینب

علی داشتی دی فہرست وچ ایہہ رن اے، پر مینوں کھلے طور تے اتے نئیں لبھیا۔

22- خولہ بنت الحودل

ایہہ آکھیا گیا اے کہ محمد نے بنت خولہ الحودل نال ویاہ کیتا الطبری والیم-9 صفحہ- 139- وہ الطبری والیم-39 صفحہ 166 دے مطابق محمد دی اک رن سی۔

23- طلاق یافتہ مولیکا بنت داود

محمد نے مولیکا بنت داود ال لیتھیہ دے نال ویاہ کیتا( ویاہ داشبد سیاق و سباق وچ ہے) پر جدوں اوہنوں دسیا گیا کہ محمد اوہ بندہ اے جنے اوہدے پیو نوں ماریا اے اوہنے محمد کولوں اللہ دی پناہ منگی ایس لئی محمد اوہدے توں وکھرا ہو گیا۔ الطبری والیم-8 صفحہ 189- ایہہ گل مولیکا بنت قاب دے لئی دسی گئی۔( جیڑا کہ اک طراں اوہی بندہ اے) بمطابق الطبری والیم-39 صفحہ-165

مولیکا بنت قاب نے بوہت تھوڑے ویلے لئی محمد دے نال ویاہ کیتا۔ عائشہ نے اوہنوں پوچھیا کہ کیہ اوہ اوس بندے دے نال ویاہ کرنا چاہندی اے جنے اوہدے بندے نوں مار دتا۔ اوہنے محمد دے لئی رب دے پناہ منگی، ایس لئی محمد نے اوہنوں طلاق دے دتی۔ الطبری والیم-39 صفحہ 165

24 طلاق یافتہ الشنبہ بنت امر

محمد نے الشنبہ بنت اَمر الغفاریہ دے نال ویاہ کیتا، اوہدے لوکی بنو قریضہ دے منن آلے سن۔ جدوں ابرہام مر گیا، اوہنے آکھیا کہ جیکر اوہ اک سچا نبی ہوندا اتے اوہدا پوتر نہ مردا۔ محمد نے اوہدے نال حق زوجیت ادا کرن توں پہلوں ای اوہنوں طلاق دے دتی الطبری-9 صفحہ-136

25 طلاق یافتہ العالیہ

محمد کجھ چر لئی عالیہ بنت زیبان بن امر بن عوف بن قاب دے نال رہیا، فیر اوہنوں طلاق دے دتی الطبری والیم-39 صفحہ-188

محمد نے العالیہ دے نال ویاہ کیتا، پر فیر اوہنوں طلاق دے دتی۔ اتے اوہ مر گئی جدوں کہ محمد ہلے جیوندہ سی الطبری والیم-9 صفحہ- 138

26- طلاق یافتہ اَمرہ بنت یزید

محمد نے اَمرہ بنت یزید نوں طلاق دے دتی کیوجہ اوہنوں کوڑھ سگا الطبری والیم-39 صفحہ-188

محمد نے اَمرہ بنت یزید دے نال ویاہ کیتا( طلاق دا ذکر نئیں)الطبری والیم-9 صفحہ-139

محمد نے اَمرہ نوں طلاق دتی۔ ابن ماجہ والیم-3 عدد 2054 صفحہ 233 والیم-3 عدد 2030 صفحہ 226(دائف( کمزور) صحیح نئیں)

محمد نے اک زنانی نوں طلاق دتی کیوجہ اوہنوں کوڑھ سگا الطبری والیم-139 صفحہ-178

27- اک بے ناں زنانی نوں طلاق دتی

محمد نے اک بے ناں زنانی نوں طلاق دتی کیوجہ اوہ اوہناں دے نال چھیڑ چھاڑ کر دی سی جیڑے مسجد جاندے سن۔ الطبری والیم-39 صفحہ -187

28- قیوتیلہ بنت قیس (چھیتی مر گئی)

محمد نے قیوتیلہ بنت قیس دے نال ویاہ کیتا پر اوہدے حق زوجیت ادا کرن توں پہلاں اوہ مر گئی۔

حیرت انگیز طور تے ایہہ وی آکھیا جاندا اے کہ اوہ اتے اوہدا بھرا اسلام توں مرتد ہو گئے۔ ایس لئی اوہ ضرور ویاہ توں بعد مرتد ہو گئی اتے ہو سکدا اے کہ مرن توں پہلاں؟ الطبری والیم-9 صفحہ-138-139

29- ثنا بنت سفیان

محمد دی تھوڑے چر لئی ویاہ دا ذکر ثنا بنت سفیان دے نال وی ہے الطبری والیم-39 صفحہ-188

30- شراف بنت خلیفہ

محمد نے شراف بنت خلیفہ، جو دیا بنت خلیفہ القابی دی بہن سی دے نال ویاہ کیتا۔ پر اوہ مر گئی جدوں کہ محمد ہلے جیوندہ سی۔ الطبری والیم-9 صفحہ -138

31- محمد دے سجے ہتھ دیاں زنانیاں

"۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ اوہناں دے نال جنسی تعلق توں پرہیز کر دیاں ہویاں جیڑیاں ویاہ وچ اوہناں دے نال بنیاں جاندیاں نے، یا( قیدیاں دے نال) جیڑیاں اوہدے سجے ہتھ دی ملکیت نے۔ ایس لئی (اوہناں دے معاملے وچ) اوہ الزام توں آزاد نے" سورۃ 23: 5-6 سورۃ4: 24 وی ویکھو

"آپ (محمد) نے جواب دتا، اپنے لکاون والے حصیاں نوں اپنیاں رناں اتے اپنی سجے ہتھ دی ملکیت دیاں زنانیاں ( اتے نوکر کڑیاں) دے علاوہ دوسریاں توں لکاؤ"۔ ابو داود والیم-3 عدد- 4006 صفحہ- 1123

ابوداود والیم-3 عدد 4443- 4445 صفحہ 1244 وکھاندا اے کہ اک بندے دا اپنی نوکر کڑی دے نال جنسی تعلق ٹھیک اے، پر اک بندے دا اپنی رن دی نوکر کڑی دے نال جنسی کم سزا دے قابل اے۔

اک روایتی عرب دے امیر بندے دی حثیت دے نال، محمد نوں واضح طور تے تھوڑیاں جیاں نوکر کڑیاں دی وی لوڑ سی۔ بخاری والیم-7 کتاب- 64 باب -6 عدد-274 صفحہ- 210

سلمٰی محمد دی اک نوکرانی سی۔ ابو داود والیم-3 عدد- 3849 صفحہ- 1084

میمونہ محمد دی اک آزاد کیتی گئی نوکرانی کڑی سی۔ ابن ماجہ والیم3 عدد 2531 صفحہ 514، ابوداود والیم- 1 عدد -457 صفحہ- 118

محمد دے کول اک بوہت سوہنی قیدی بوہت تھوڑے چر لئی سی جیڑی اوہنے ماحمیہ بی جاز الذبدی نوں دے دتی۔ الطبری والیم-8 صفحہ-151

نوکر کڑیاں وچوں اک جیڑی محمد دے گھر وچوں تعلق رکھدی سی اوہنے کسے دوسرے دے نال زناکاری کیتی۔ ایہہ کوئی دوسرا حصہ سگا جیڑاکہ اک مسلہ سگا۔ ابوداود والیم-3 عدد- 4458 صفحہ- 1249

محمد نے اک کالی نوکر کڑی نوں سدیا کہ آئے اتے ابودار نوں پردے دے پچھے لکائے جدوں کہ اوہ نہا رہیا سی۔ ابوداود والیم-1 عدد- 332 صفحہ-87

اُم ایمن دا ذکراے (بارک) نبی دے گھرانے دی اک (نوکر کڑی)۔ الطبری والیم-39 صفحہ-287

محمد دی بلا شبہ اک مزاح دی حس سی۔ اُم ایمن محمد دی اک کارکن/ نوکر سگی جیڑی اوہدے نال رات گزارن لئی جائز سی) الحسین دے مطابق۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ اُم ایمن (اک) رات نبی اٹھے اتے گھر دے اک کونے وچ مٹی دے اک پانڈے وچ پیشاب کر دتا۔ رات نوں میں اٹھی اتے مینوں تے لگی سی، میں جیڑا پانڈے وچ سی پی لیا اتے غور نہ کیتا۔ جدوں سویرے نبی اٹھیا اتے اوہنے آکھیا، اے اُم ایمن اوہ مٹی دا پانڈا لے اتے جو اوہدے وچ اے اوہ ڈول دے، میں آکھیا، اوہ رب میں تے اوہنوں پی لیا اوہدے وچ کیہ سی۔ نبی اینا ہسے کہ اوہدے اندر والے دند وکھالی دین لگ پئے، فیر آکھیا ایدے توں بعد تینوں کدی ڈیڈ پیڑ نئیں ہوئے گی۔"الطبری والیم-39 صفحہ-199

عام طور تے، ابو داود والیم -3 عدد 4443- 4445 صفحہ 1244 سکھاندا اے کہ اک بندے دی ملکیت وچ اک نوکر کڑی دے نال جنسی تعلق ٹھیک اے، پر اک بندے دا اپنی رن دی نوکر کڑی دے نال جنسی تعلق سزا دے قابل ہوئے گا۔

پر زنانی دی نوکر کڑی دے نال جنسی تعلق ٹھیک اے جیکر اوہدی رن ایدی اجازت دیوے۔ ایہہ دھیان رہوئے کہ اوہنوں نوکر کڑی دے نال ویاہ نئیں کرنا۔ ابن ماجہ والیم-4 عدد 2551 صفحہ -12

محمد نے ہر کسے دے نال ویاہ نئیں کیتا

عائشہ اوہناں زنانیاں توں نفرت کردی سی جیڑیاں اپنے آپ نوں رناں بنن لئی محمد نوں پیش کر دیاں سی۔ صحیح مسلم والیم-2 عدد 3453 صفحہ 784 لیکن ایہہ ٹھیک سگا کہ اک زنانی اپنے آپ نوں محمد نوں پیش کرے ابن ماجہ والیم-3 عدد -2000-2001 صفحہ 304-305

کجھ سوچدے سی کہ محمد نے العشات دے نال ویاہ کیتا۔ پر الطبری آکھدی اے کہ ایہہ الطبری والیم-39 صفحہ-190 آئی دے مطابق غلط اے۔( الغرض، الطبری محمد دیاں ساریاں زنانیاں نوں دسن وچ اک چنگی کتاب اے)

ویاہ دے سدے جیڑے موڑ دتے

محمد نے غازیہ نوں اوہدے حسن دی وجہ توں ویاہ دا آکھیا، پر اوہنے انکار کر دتا۔ طبری دعویٰ کردی اے کہ اوہ اک بے وفائی دی حالت وچ سی لیکن کوئی شہادت نئیں دتی۔ الطبری والیم-9 صفحہ-136 ایداں دی کوئی شہادت کہ اوہ بے وفا سی اتے محمد اوہنوں سزا دین وچ بے پرواہ سی۔ یا ایہہ کہ اوہ بے وفا سی اتے محمد نے اوہنوں سزا دتی۔

لیلیٰ نے محمد دے موڈے تے تھپکی دتی اتے اوہنوں ویاہ دا پوچھیا محمد نے قبول کر لیا۔ لیلیٰ دے لوکاں نے آکھیا کہ توں کنا برا کم کیتا، توں اک قابل عزت زنانی ایں، پر نبی تے اک عورت باز بندہ اے۔ ایس فیصلے نوں منسوخ کر۔ اوہ محمد دے کول گئی اتے اوہنوں آکھیا کہ ویاہ نوں واپس لے لئے اتے اینوں منیا( اوہدی درخواست تے) الطبری والیم-9 صفحہ 139

 

الطبری والیم-9 صفحہ 140-141 توں، محمد نے ویاہ دے درخواست کیتی۔ پر ویاہ نہ ہویا۔

1)اُم ہانی بن ابی طالب (ہند ) کیوجہ اوہنے آکھیا کہ اوہ بچے دے نال اے۔

2) دُبا بنت اَمر پر اوہ بڈھی سی۔

3)آکھیا جاندا اے کہ آپ نے صفیہ بنت باششما اک قیدی نوں ویاہ دا آکھیا۔ اتے اوہنوں آکھیا کہ محمد یا اپنے بندے دوناں وچوں اک نوں چن لے اتے اوہنے اپنے بندے نوں چنیا۔

4) اُم حبیبہ بنت العباس پر جدوں توں العباس اوہدا وڈیرا بھرا سی ایس لئی ایہہ روانہ ہویا ایس لئی محمد واپس ہو گیا۔

5)جمرہ بنت الحارث۔ ایدے پیو نے جھوٹا دعویٰ کیتا کہ اوہنوں کوئی بیماری اے۔ جدوں اوہ پچھاں پرتیا،اوہنے ویکھیا کہ اوہنوں پہلاں ای کوڑھ اے۔

ایہہ گل بے ربط اے کہ اُم ہانی محمد دے اینوں ویاہ دے لئی آکھن توں پہلاں یا بعد وچ مسلمان ہوئی۔ الطبری والیم-39 صفحہ-197 اتے حاشیہ 857 صفحہ- 197-