al-Tabari was een vroege islamitische historicus die leefde van 839 n.Chr. totFebruary 17, 923 A.D. Volgens het voorwoord van de Geschiedenis van al-Tabari is dit werk „naar algemene mening de belangrijkste universele geschiedenis die in de islamitische wereld is geschreven”. De titel van al-Tabari is *ta’rikh al-rusul wa’l-muluk*, wat 'de geschiedenis van profeten en koningen’ betekent. Deze 38 delen bevatten feiten en legendes over de wereldgeschiedenis, vanaf Adam en Eva tot 915 n.Chr.
De eerste vier delen bevatten veel elementen die ook in de Bijbel te vinden zijn. De eerste vier delen kunnen als een geheel worden beschouwd, omdat al-Tabari vanaf hoofdstuk 5 diep ingaat op de geschiedenis van de Perzen.
Achtergrondinformatie over de auteur
Tabari was zijn bijnaam, aangezien hij afkomstig was uit Tabaristan, dat in Iran ligt, ten zuiden van Teheran. Hoewel sommige Hanbalitische soennitische moslims hem hebben beschuldigd van sjiitische neigingen, is daar geen enkele grond voor, behalve dan dat hij Iraniër was. Tabari’s geloofwaardigheid als historicus zou vrij hoog zijn, ware het niet dat deze eerste drie delen er zijn. Hij lijkt zo gefocust op feitelijke details dat hij, waar die ontbreken, ze zonder meer verzint, of zonder enige kritische toelichting herhaalt wat anderen hebben verzonnen. Weten we echt de namen van de dochters van Adam en Eva? Weten we echt dat Eva altijd tweelingen kreeg? Weten we echt dat Eva zwanger was van Kaïn en zijn tweelingbroer voordat ze uit de Hof van Eden werd verdreven?
Tabari kende de Koran uit het hoofd toen hij 7 jaar oud was. al-Tabari deel 1, blz. 15. Hij ging op bedevaart. al-Tabari deel 1, blz. 19. Tabari had een uitstekend geheugen. al-Tabari volgens deel 1, blz. 19
De islam van al-Tabari
Al-Tabari was een soennitische moslim uit Iran. Hanbalieten beweren dat hij sjiitische neigingen had, maar daar wijst niets op, behalve zijn geboorteland. Tabari was aanvankelijk een shafi’iet. Later stichtte hij zijn eigen school. al-Tabari, deel 1, blz. 62. Er heerste onenigheid tussen de verschillende scholen. al-Tabari, deel 1, blz. 66. De Hanbalieten maakten gebruik van geweld om moslims die tot andere scholen behoorden te intimideren. al-Tabari, deel 1, blz. 71
Tabari kreeg onderricht in de afwijkende lezingen van de Koran. al-Tabari, deel 1, blz. 23
Er is slechts één leerstellige eigenaardigheid die bij al-Tabari opvalt. Hij was van mening dat slavinnen geen eigen geld mochten hebben. al-Tabari, deel 1, blz. 21-22
Tabari had een kosmologisch 'bewijs’ voor het bestaan van God. al-Tabari, deel 1, blz. 194-195
Het eerste dat werd geschapen, was een pen om op te schrijven wat voorbestemd was. al-Tabari, deel 1, blz. 198-201, 218, 219
Al-Tabari en de wetenschap
Al-Tabari nam details van anderen over, zonder altijd te vragen hoe zij dat wisten. Zo concludeerde Tabari bijvoorbeeld dat God de wereld op zondag had geschapen, omdat vroege islamitische geleerden het hierover eens waren. al-Tabari deel 1, blz. 212
Er zijn zeven hemelen. al-Tabari, deel 1, blz. 213
Sterren bieden bescherming tegen Satan. al-Tabari, deel 1, blz. 223
Ik vroeg de Boodschapper van God [Mohammed]: „Waar gaat zij [de zon] onder?” Hij antwoordde: „Zij gaat onder in de hemel en wordt vervolgens van hemel naar hemel opgetild, totdat zij in de hoogste, zevende hemel is bereikt. Uiteindelijk, wanneer zij zich onder de Troon bevindt, valt zij neer en werpt zich neer, en de engelen die over haar waken, werpen zich samen met haar neer.” De zon zegt dan: 'Mijn Heer, vanwaar beveelt U mij op te komen, vanwaar ik onderga of vanwaar ik opkom?’ Hij vervolgde. Dit is (wat bedoeld wordt met) Gods woord: 'En de zon: zij snelt naar een plaats waar zij (’s nachts) zal verblijven’, waar zij onder de Troon wordt vastgehouden – 'Dat is verordend door de Almachtige en Alwetende’; met 'dit’ wordt de gang van zaken bedoeld van de machtige Heer in Zijn koninklijke autoriteit, de Heer Die 'alwetend’ is over Zijn schepping. Hij vervolgde. Gabriël brengt de zon een gewaad van helderheid uit het licht van de Troon, naar gelang de uren van de dag. Het is langer in de zomer en korter in de winter, en van gemiddelde lengte in de herfst en de lente. [lente-, herfst- en wintermode!] Hij vervolgde. De zon trekt dat gewaad aan, zoals iemand van jullie hier zijn gewaad aantrekt. Vervolgens wordt zij vrijgelaten om door de lucht van de hemel te zwerven totdat zij opkomt waar zij opkomt. … De maan volgt dezelfde baan bij haar opkomst … Maar Gabriël brengt haar een gewaad uit het licht van de Voetbank. Dit is (wat bedoeld wordt met) Gods woord: 'Hij maakte de zon tot een straling en de maan tot een licht.’” al-Tabari deel 1, blz. 231
Mohammed zei dat God oorspronkelijk twee zonnen had geschapen, maar dat Gabriël zijn vleugel over één ervan liet glijden, waardoor de helderheid ervan afnam en er zwarte vlekken achterbleven, en zo ontstond de maan. p. 233
De zon gaat onder in een modderige bron. al-Tabari, deel 1, blz. 234, een geloofsovertuiging van moslims gebaseerd op Soera 18.
Al-Tabari was van mening dat Dhul [Zul] Qarnain Alexander van Macedonië was. Al-Tabari, deel 1, blz. 37, en dat hij een gelovige in God was. Al-Tabari, deel 2, blz. 109. Alexander was in werkelijkheid een polytheïstische heiden, die later door mensen als een god werd aanbeden.
Al-Tabari, deel 1, blz. 234, vermeldt ook dat de zon ondergaat in een modderige bron. Het woord „modderig“ is hami’ah, wat „donkere klei“ betekent, maar hamiyah is een soortgelijk woord dat „heet“ kan betekenen. (Zie voetnoot 442, blz. 234)
Bovendien rust de aarde zelf op een grote vis. al-Tabari, deel 1, blz. 220
Engelen en Satan
al-Tabari vulde ontbrekende details snel aan. Zo kunnen we bijvoorbeeld uit al-Tabari vernemen dat Allah de Ka’aba schiep voordat Hij de rest van de wereld schiep. al-Tabari, deel 1, blz. 216.
Engelen verrichtten de bedevaart 2.000 jaar vóór Adam. al-Tabari, deel 1, p. 295
Iblis was een engelachtige djinn. al-Tabari, deel 1, blz. 250, die ook 'Azazil’ werd genoemd. al-Tabari, deel 1, blz. 254. Hij kroop in de bek van een slang. al-Tabari, deel 1, blz. 275-279
Adam en Eva
De mensen werden niet rechtstreeks door Allah geschapen, maar door de engel des doods. al-Tabari, deel 1, blz. 256
Eva werd geschapen uit Adams rib. al-Tabari, deel 1, blz. 273. Eva was oorspronkelijk intelligent; Allah maakte haar [maar niet Adam] dom na de zondeval van Adam en Eva. al-Tabari, deel 1, blz. 280, 281. Zelfs Eva had een sluier. al-Tabari, deel 1, blz. 294
Adam was God ongehoorzaam. al-Tabari, deel 1, blz. 275. Adam draagt medeverantwoordelijkheid voor elke ziel die onrechtmatig wordt gedood. al-Tabari, deel 1, blz. 315
Adam was een profeet. al-Tabari, deel 1, blz. 303
Zelfs Adam ondernam een pelgrimstocht naar de plaats Mekka. al-Tabari, deel 1, blz. 295
Adam streek met zijn hoofd tegen de hemel, en daarom werd hij kaal. al-Tabari deel 1, blz. 297
Na Adam en Eva
Zondigt iedereen elke dag. al-Tabari, deel 3, blz. 147
Vermelding van het land Nudh [Nod] al-Tabari deel 1, blz. 295
Kaïn (Qabil) doodde zijn broer Abel (Habil). al-Tabari, deel 1, blz. 307
Sommigen zeggen dat Kaïn Abel omwille van een vrouw heeft vermoord. Ze trouwden met hun zussen. al-Tabari deel 1, blz. 308
Al-Tabari beweerde de namen van Adams dochters te kennen. al-Tabari, deel 1, blz. 317
De zwarte steen was oorspronkelijk een wit juweel, maar hij werd zwart omdat zoveel menstruerende vrouwen hem vóór de islam hadden aangeraakt. al-Tabari, deel 1, blz. 303
Henoch voerde de jihad. al-Tabari, deel 1, blz. 346
De ark van Noach
De ark van Noach, al-Tabari, deel 1, blz. 348
Noach had tien mensen in de ark. Hij had een vierde zoon, Yami, die niet in hem geloofde en niet in de ark ging. al-Tabari, deel 1, blz. 360
Satan moest ook de ark binnenkomen om te overleven. Hij kwam binnen door Noach te misleiden. al-Tabari, deel 1, blz. 360
Noach werd moslim. al-Tabari, deel 1, blz. 360
Noachs kinderen werden moslims. al-Tabari deel 2, blz. 12
Een van de redenen waarom mensen de toren van Babel bouwden, was om te voorkomen dat ze opnieuw door een zondvloed zouden worden getroffen. al-Tabari, deel 2, blz. 27
Tussen Noach en Abraham waren er geen boodschappers [profeten] van Allah, behalve Hud [aan de Ad] en Salih [aan de Thamud]. al-Tabari, deel 2, blz. 50
Abraham
Abram zei dat een ster en de maan zijn heer waren. Later veranderde hij echter van gedachten. al-Tabari, deel 2, p. 51
De ster waarvan Abram zei dat die zijn heer was, was Jupiter. al-Tabari deel 2, blz. 54
Joods apocrief verhaal waarin Abraham zegt dat het grootste afgodsbeeld de kleinere heeft gebroken. al-Tabari deel 2, blz. 56
Het was een Koerd die het volk adviseerde Abraham te verbranden. al-Tabari deel 2, blz. 58
Farao vond Sara aantrekkelijk en Abram loog tegen Farao door te zeggen dat zij zijn zus was. al-Tabari deel 2, blz. 62
Abram vertelde slechts drie leugens. al-Tabari deel 2, blz. 63
Sara voerde een vrouwelijke besnijdenis uit bij Hagar. al-Tabari deel 2, blz. 72
Er woonden vier miljoen mensen in Sodom. al-Tabari deel 2, blz. 124
Nimrod hield Abram zeven jaar gevangen. al-Tabari deel 2, blz. 128
God veranderde op wonderbaarlijke wijze Abrahams taal van het Syrisch naar het Hebreeuws. al-Tabari deel 2, blz. 128
Hoewel de Koran niet specificeert welke zoon Abraham bijna offerde, zegt al-Tabari dat zo’n 16 autoriteiten Isaak noemen, 23 autoriteiten Ismaël, en al-Tabari [vrij objectief] argumenten voor beide geeft. al-Tabari deel 2, blz. 82-97
Isaak [niet Ismaël] was zeven toen hij bijna werd geofferd. al-Tabari deel 2, blz. 68
Nergens in de Koran staat dat het offer plaatsvond op de tiende dag, waarop Abraham en zijn zoon worden herdacht. al-Tabari, deel 2, blz. 96, voetnoot 241
Isaak was de zoon van Abraham die bijna werd geofferd. al-Tabari, deel 2, blz. 175
Mozes en de uittocht
Al-Khidr in Soera 18:60-62 lijkt sterk op een joods verhaal: R. Joshua bin Levi en de vreemde daden van Elia in William M. Brinner (vertaler) van Nissim bin Jacob bin Shahin, *An Elegant Composition Concerning Relief After Adversity*, Yale Judaica Series, deel 20, 1977. Verlichting II, 13-16; J. Obermann, *Two Elijah Stories in Judeo-Arabic Transmission*. *Hebrew Union College Annual* 23, nr. 1 (1950-1951), blz. 387-404. Al-Tabari, deel 2, blz. 387-404, voetnoot 493.
620.000 Israëlitische mannen verlieten Egypte. al-Tabari, deel 3, p. 63
Al-Samiri betekent Samaritaan (voetnoot). De voetnoot vermeldt dat al-Tabari in zijn Tafsir [commentaar] zegt dat al-Samari een vooraanstaande Israëliet was, met wie Mozes de Israëlieten verbood contact te hebben, en dat dit de reden was waarom de Israëlieten van de Samaritanen werden gescheiden. al-Tabari, deel 3, p. 72.
Een Jood genaamd Sami [Samaritaan?] al-Tabari, deel 4, blz. 77
God had vele geboden voor de Israëlieten, maar Hij nam 6/7 daarvan weg, waardoor alleen de geboden overbleven die zij hadden ontvangen. al-Tabari, deel 3, blz. 78
David en Salomo
Koning David trouwde met de vrouw van Uria terwijl Uria nog in leven was. Hij zondigde door Uria de dood in te sturen. Het waren twee engelen [niet Nathan] die David het verhaal vertelden over de twee mannen en het kleine schaapje. al-Tabari, deel 3, blz. 145, 148-149
De handen van koning David waren met bloed bevlekt. al-Tabari deel 3, blz. 151
Salomo was oorlogszuchtig. al-Tabari deel 3, blz. 153
Satan nam de gedaante van Salomo aan om diens zegelring te stelen. Salomo herkende hem niet en verloor zijn gezag, totdat Satan de ring in zee wierp, een vis hem inslikte, een visser hem ving en Salomo hem terugkreeg. al-Tabari, deel 3, blz. 169
Andere zaken in de tijd van het Oude Testament
Job was een profeet. al-Tabari, deel 2, blz. 143. Naar verluidt kreeg hij de opdracht zijn vrouw te slaan. al-Tabari, deel 2, blz. 140
Nadat Jozef was vrijgelaten, kreeg hij de functie van Potifar; Potifar stierf en Jozef trouwde met de vrouw van Potifar, die hem eerder ten onrechte had beschuldigd. al-Tabari, deel 2, blz. 166
Volgens al-Tabari, deel 3, blz. 97, zouden de Israëlieten Kanaänitische vrouwen hebben verkracht
De goede Israëlitische koning Asa liet vrouwen zich in armoedige kleding bedekken. al-Tabari, deel 4, blz. 25
Het leger van Zerah, de Indiër [Ethiopiër], telde 1,1 miljoen man. al-Tabari, deel 4, blz. 28
al-Tabari heeft twee Zacharia’s door elkaar gehaald – al-Tabari, deel 4, blz. 37
Jona trotseerde de Heer – al-Tabari, deel 4, blz. 161
De walvis van Jona zwom de Eufraat op tot hij bij Nineve aankwam. al-Tabari, deel 4, p. 161
Het leger van Sanherib werd op wonderbaarlijke wijze vernietigd – al-Tabari, deel 4, blz. 38
De goede koning Josia – al-Tabari, deel 4, blz. 40
De profeet Jeremia – al-Tabari, deel 4, blz. 44
Jeremia sliep 70 jaar – al-Tabari, deel 4, blz. 45
De slapers en de ezel in de Koran – al-Tabari, deel 4, blz. 46
De waanzin van Belsazar – al-Tabari, deel 4, blz. 49
Esther en Mordechai, al-Tabari, deel 4, blz. 50-51
De Joden beschouwden Ezra als een zoon van God – al-Tabari, deel 4, blz. 65
Johannes de Doper
Een anachronisme: Antiochus, de koning van Babylon, doodde vele Joden vanwege de moord op Johannes de Doper. al-Tabari, deel 4, blz. 97
Zelfs moslims zijn het erover eens dat Johannes de Doper werd gedood al-Tabari deel 4, blz. 97
Johannes de Doper en Nebukadnezar (anachronisme) al-Tabari deel 4, blz. 54
Er werd gemeld dat de Romeinen Nebukadnezar hielpen bij de verwoesting van de Tempel in Jeruzalem omdat de Israëlieten Johannes de Doper hadden gedood. al-Tabari, deel 4, blz. 106. Het verslag dat Nebukadnezar de Tempel verwoestte omdat de Israëlieten Johannes de Doper hadden gedood, is echter onjuist. al-Tabari, deel 4, blz. 107
Jezus
Geeft een stamboom van zowel Maria als Jozef. Deze lopen gelijk tot aan Joram en Uzzia / Achazia. al-Tabari, deel 4, blz. 103.
De engel Gabriël verscheen aan Maria als een aantrekkelijke man. Hij blies op de opening van haar gewaad en zo werd Maria zwanger. al-Tabari, deel 4, blz. 112-113
Maria was omringd door engelen, zodat Iblis [Satan] Jezus niet kon aanraken zoals hij alle anderen aanraakte. al-Tabari, deel 4, blz. 115
De ster van Bethlehem toen Jezus werd geboren. Die nacht vertrok een groep, en zij bespraken de tekenen van de Messias, zoals aangegeven in het boek Daniël. al-Tabari, deel 4, blz. 116
Ze hebben slechts een beeltenis van Jezus gekruisigd. al-Tabari, deel 4, blz. 122
Volgens Ibn Humayd – Ibn Ishaq, een onbetwistbare autoriteit – Wahb bin Munabbih al-Yamani: „God stond toe dat Jezus, de zoon van Maria, om drie uur ’s middags stierf; daarna nam Hij hem tot Zich.” al-Tabari, deel 4, blz. 112
Opmerkingen
al-Tabari schreef een uitgebreide geschiedenis, geen religieuze tekst met verzamelingen van hadiths. Toch is er een aanzienlijke overlap van historisch materiaal met zowel de hadiths als de Bijbel. Niemand, noch moslim noch niet-moslim, beweert dat al-Tabari volkomen correct was, maar hij wordt over het algemeen beschouwd als een betrouwbare historicus; en andere bronnen bevestigen doorgaans zijn geschriften. Soms probeerde hij de nauwkeurigheid van zijn bronnen te toetsen, en in sommige gevallen plaatste hij opzettelijk tegenstrijdige bronnen na elkaar om de lezer erop te wijzen dat er een meningsverschil bestond over een bepaalde kwestie.
Dat gezegd zijnde, was hij soms te onkritisch in het overnemen van wat een bron beweerde. Ook al vond al-Tabari geen tegenstrijdige bronnen, hoe zouden we dan toch de namen van Adams dochters kennen, als God die niet had geopenbaard? Mensen in het algemeen, niet alleen al-Tabari, hebben een 'zoektocht naar zekerheid’ die ervoor zorgt dat wanneer er hiaten in de informatie zijn, ze die hiaten willen opvullen met welke informatie ze ook maar hebben, zonder zich af te vragen hoe zeker ze zijn van de juistheid van die informatie. Soms is het allerbeste antwoord dat je kunt geven: 'we beschikken niet over die informatie’.
al-Tabari is om drie redenen belangrijk. Ten eerste gaf hij een zeer gedetailleerde geschiedenis die over het algemeen vrij betrouwbaar is voor de periode vlak voor zijn eigen tijd. Ten tweede weerspiegelen zelfs de fouten van al-Tabari, vooral wat betreft de vroegere geschiedenis, nog steeds wat veel moslims in die tijd dachten. Zijn geschiedenis biedt ons een breed inzicht in de praktijk van de islam ten tijde van Mohammed en kort daarna. Ten derde dachten veel moslims in die tijd bepaalde dingen vanwege de invloed van al-Tabari’s geschiedenis.
Referenties
The History of al-Tabari: An Annotated Translation. Ehsan Yar-Shater, hoofdredacteur. State University of New York Press 1989-.
Neem voor meer informatie contact op via www.MuslimHope.com