< al-Tabari múslímskur sagnfræðingur bindindi 1-4

al-Tabari var snemma múslimskur sagnfræðingur sem lifði frá 839 e.Kr. tilFebruary 17, 923 A.D. Samkvæmt formála sögunnar um al-Tabari er hún "samkvæmt almennri samstöðu mikilvægasta alheima­sagan sem framleidd var í islamskanum heimi." Titill Tabaris er ta'rikh al-rusul wa'l-muluk, sem þýðir saga spámanna og konunga. Þessar 38 bindur segja frá staðreyndum og goðsögnum úr sögu heimsins frá Adam og Evu til ársins 915 e.Kr.

Fyrstu fjórar bindin endurspegla margt sem finna má í Biblíunni. Fyrstu fjórar bindin má telja sem einingu, því al-Tabari fer í ítarlega sögu Persa frá og með 5. kafla.

Bakgrunnur höfundar

Tabari var gælunafn hans, þar sem hann kom frá Tabaristan, sem er í Íran, sunnan við Teheran. Þó sumir hanbalískir sunní-múslimar hafi sakað hann um að hafa skítískar (Shi'ite) tilhneigingar, er engin grundvöllur fyrir því nema að hann hafi verið Írani. Trúverðugleiki Tabaris sem sagnfræðings væri nokkuð mikill ef ekki væri fyrir þessi fyrstu þrjú bindin. Hann virðist vera svo upptekinn af staðreyndalegum smáatriðum að þar sem engin slík eru, býr hann þau einfaldlega til eða endurtekur það sem aðrir hafa búið til án nokkurra fyrirvara. Vitum við virkilega nöfn dætra Adams og Evu? Vitum við virkilega að Eva hafi alltaf eignast tvíbura? Vitum við virkilega að Eva hafi verið ólétt af Kain og tvíbura hans áður en hún var rekin úr paradís?

Tabari kunni Kóraninn utanbókar þegar hann var sjö ára gamall. al-Tabari bindi 1, bls. 15. Hann fór í pílagrímsför. al-Tabari bindi 1, bls. 19. Tabari hafði gott minni. al-Tabari samkvæmt bindi 1, bls. 19

Íslam Al-Tabari

Al-Tabari var sunní-múslímans frá Íran. Hanbalítar halda því fram að hann hafi haft síaítískar tilhneigingar, en ekkert bendir til þess nema fæðingarland hans. Tabari var fyrst shafiítískur. Síðar stofnaði hann eigin skóla. al-Tabari bindi 1, bls. 62. Ósamlyndi var milli hinna ýmsu skóla al-Tabari bindi 1, bls. 66. Hanbalítar beittu ofbeldi til að kúga múslima sem tilheyrðu öðrum skólum. al-Tabari bindi 1, bls. 71

Tabari var fræddur um mismunandi lestur Kóranins. al-Tabari bindi 1, bls. 23

Það er aðeins ein doktrínal sérkenni sem sker sig úr hjá al-Tabari. Hann taldi að þrælkonur ættu ekki að mega eiga neinn pening sjálfar. al-Tabari bindi 1, bls. 21–22

Tabari hafði kosmosfræðilegt "sönnun" fyrir tilvist Guðs. al-Tabari bindi 1, bls. 194-195

Fyrsta sem var skapað var penni til að skrifa það sem fyrirfram var ákveðið. al-Tabari bindi 1, bls. 198-201, 218, 219

Al-Tabari og vísindi

Al-Tabari tók við smáatriðum frá öðrum, án þess að spyrja alltaf hvernig þeir vissu það. Til dæmis komst Tabari að þeirri niðurstöðu að Guð hefði skapað heiminn á sunnudag, vegna þess að snemma múslimskir fræðimenn voru sammála um það. al-Tabari bindi 1, bls. 212

Það eru sjö himnar. al-Tabari bindi 1, bls. 213

Stjörnur verja gegn Satan. al-Tabari bindi 1, bls. 223

Ég spurði sendiboða Guðs [Múhameð]: "Hvar sest hún [sólin]?" Hann svaraði: "Hún sest í himninum og er síðan lyft frá himni til himins þar til hún er komin upp í hæsta, sjöunda himininn. Að lokum, þegar hún er undir hásætinu, fellur hún niður og kveður sig, og englunum sem hafa umsjón með henni kveða sig ásamt henni." Sólin segir þá: "Herra minn, hvaðan skipar þú mér að rísa, frá þeim stað þar sem ég sest eða , frá þeim stað þar sem ég rís?" Hann hélt áfram. Þetta er (átt við) orð Guðs: "Og sólin: Hún hleypur til staðar sem hún á að dvelja (um nóttina)" þar sem hún er haldin undir hásætinu – "Það er ákveðið af einum máttugum og viturlegum" með "þessu" er átt við verklag hins máttuga Drottins í konunglegu valdi sínu, Drottins sem er "viturlegur" um sköpun sína. Hann hélt áfram. Gabriel færir sólinni ljósklæði úr ljósi hásætisins, í samræmi við mælikvarða dagsstundanna. Það er lengra á sumrin og styttra á veturna, og af meðal-lengd á hausti og vori. [vörumerki vor, haust og vetur!] Hann hélt áfram. Sólin klæðist því ljósklæði, eins og einhver ykkar hér klæðist sínum fötum. Þá er það laust til að reika um loft himinsins þar til það rís þaðan sem það rís. … Sama braut fylgir tunglið í upprás sinni … En Gabríel færir því klæði úr ljósi fótskárans. Þetta er átt við með orðum Guðs: 'Hann gerði sólina að ljóma og tunglið að ljósi.' al-Tabari bindi 1, bls. 231

Múhameð sagði að Guð hefði upphaflega skapað tvær sólar, en Gabríel dró væng sinn yfir aðra þeirra, dró úr bjartleika hennar og skildi eftir svartar merkingar, og hún varð tunglið. bls. 233

Sólin sest í leðjuðu lindi. al-Tabari bindi 1, bls. 234, sem múslimar trúa á byggt á Súru 18.

Al-Tabari taldi að dhul [Zul] Qarnain væri Alexander frá Makedóníu. al-Tabari bindi 1, bls. 37, og að hann væri trúmaður Guðs. al-Tabari bindi 2, bls. 109. Alexander var í raun fjölgyðistrúar pagani, sem fólk fór síðar að dýrka sem guð.

al-Tabari bindi 1, bls. 234, nefnir einnig að sólin sest í leðjuðu lindi. Orðið "muddy" er hami'ah, sem þýðir hörð svört leir, en hamiyah er svipað orð sem getur þýtt heitt. (Sjá fótnót 442, bls. 234)

Ennfremur hvílir jörðin sjálf á stórum fiski. al-Tabari bindi 1, bls. 220

Englar og Satan

al-Tabari var fljótur að bæta inn smáatriðum þar sem þeirra var vant. Til dæmis getum við lært af al-Tabari að Allah skapaði Ka'abah áður en hann skapaði restina af heiminum. al-Tabari bindi 1, bls. 216.

Englar fóru í pílagrímsför 2.000 árum á undan Adam. al-Tabari bindi 1, bls. 295

Iblis var englajinn. al-Tabari bindi 1, bls. 250, sem einnig hét 'Azazil. al-Tabari bindi 1, bls. 254. Hann gekk inn í munn orms. al-Tabari bindi 1, bls. 275-279

Adam og Eva

Menn voru ekki skapaðir beint af Allah, heldur af englinum dauðans. al-Tabari bindi 1, bls. 256

Eva var sköpuð úr rifbeini Adams. al-Tabari bindi 1, bls. 273. Eva var upphaflega greind, en Allah gerði hana [en ekki Adam] heimsk eftir fall Adams og Evu. al-Tabari bindi 1, bls. 280,281. Jafnvel Eva bar slæðu al-Tabari bindi 1, bls. 294

Adam óhlýddi Guði. al-Tabari bindi 1, bls. 275. Adam ber ábyrgð á hverri sál sem er ódauðlega drepin. al-Tabari bindi 1, bls. 315

Adam var spámaður. al-Tabari bindi 1, bls. 303

Jafnvel Adam fór í pílagrímsför til Mekka. al-Tabari bindi 1, bls. 295

Adam strauk höfði sínu við himininn, og þess vegna varð hann sköllóttur. al-Tabari bindi 1, bls. 297

Eftir Adam og Evu

Allir syndga hvern dag. al-Tabari bindi 3, bls. 147

Getur um landið Nudh [Nod] al-Tabari bindi 1, bls. 295

Kain (Qabil) drap bróður sinn Ábel (Habil) al-Tabari bindi 1, bls. 307

Sumir segja að Kain hafi drepið Ábel vegna konu. Þeir giftu systur sínar. al-Tabari bindi 1, bls. 308

Al-Tabari hélt því fram að hann vissi nöfn dætra Adams. al-Tabari bindi 1, bls. 317

Svarti steinninn var upphaflega hvítur gimsteinn, en hann varð svartur vegna þess að svo margar konur á blæðingum snertu hann fyrir íslam. al-Tabari bindi 1, bls. 303

Enók stundaði jihad al-Tabari bindi 1, bls. 346

Skamll Nóa

Sáttmálaskip Nóa al-Tabari bindi 1, bls. 348

Í örkinni voru tíu manns. Hann átti fjórða son, Yami, sem trúði honum ekki og fór ekki í örkina. al-Tabari bindi 1, bls. 360

Satan þurfti líka að komast í örkina til að lifa af. Hann komst inn með því að blekkja Nóa. al-Tabari bindi 1, bls. 360

Nói varð múslimi. al-Tabari bindi 1, bls. 360

Börn Nóa urðu múslimar. al-Tabari bindi 2, bls. 12

Ein af ástæðunum fyrir því að fólk byggði turninn í Babel var sú að flóðið skyldi ekki ná þeim aftur. al-Tabari bindi 2, bls. 27

Milli Nóa og Abrahams voru engir sendiboðar [spámenn] Allah nema Hud [til Ad] og Salih [til Thamud] al-Tabari bindi 2, bls. 50

Abraham

Abram sagði að stjarna og tunglið væru drottinn hans. Hann breytti þó um skoðun síðar. al-Tabari bindi 2, bls. 51

Stjarnan sem Abram sagði vera drottinn sinn var Júpíter. al-Tabari bindi 2, bls. 54

Gyðingleg apokrýfísk saga um Abraham sem sagði að stærsta skurðgoðið hefði brotið hin minni. al-Tabari bd. 2, bls. 56

Það var kúrdi sem ráðlagði fólkinu að brenna Abrahím til bana. al-Tabari bindi 2, bls. 58

Faraó líkaði við Söru og Abram logi til faraós að hún væri systir hans. al-Tabari bd. 2 bls. 62

Abram sagði aðeins þrjár lygar. al-Tabari bindi 2, bls. 63

Sarah framkvæmdi kvenumskurð á Hagar. al-Tabari bindi 2, bls. 72

Fjórar milljónir manna bjuggu í Sódóma. al-Tabari bindi 2, bls. 124

Nimrod fangelsaði Abram í sjö ár. al-Tabari bindi 2, bls. 128

Guð breytti tungumáli Abrahams frá siríensku yfir í hebresku með kraftaverki. al-Tabari bindi 2, bls. 128

Þó að Kóraninn tilgreini ekki hvaða son Abrahams var næstum fórnað, segir Tabari að um 16 heimildir segi að það hafi verið Ísaak, 23 heimildir segi að það hafi verið Ísmael, og al-Tabari [nokkuð hlutlaust] setur fram rök fyrir báðum. al-Tabari bindi 2, bls. 82-97

Ísak [ekki Ísmael] var sjö ára þegar hann var næstum fórnaður. al-Tabari bindi 2, bls. 68

Ekkert í Kóraninum segir að fórnin hafi átt sér stað á tíunda degi sem minnir á Abrahám og son hans. al-Tabari bindi 2, bls. 96, fótnót 241

Ísak var sonur Abrahams sem var næstum fórnfærður. al-Tabari bindi 2, bls. 175

Móse og útganginn

Al-Khidr í Súru 18:60–62 er mjög svipaður gyðinglegum þætti: R. Joshua bin Levi og undarlegar gjörðir Elíasar í þýðingu William M. Brinner á Nissim bin Jacob bin Shahin, An Elegant Composition Concerning Relief After Adversity, Yale Judaica Series, bindi 20, 1977. Relief II, 13-16; J. Obermann, Two Elijah Stories in Judeo-Arabic Transmission. Hebrew Union College Annual 23, no.1 (1950-1951 bls. 387-404. al-Tabari bindi 2, bls. 387-404 fótnót 493.

620.000 Ísraelskir menn fóru frá Egyptalandi. al-Tabari bindi 3, bls. 63

Al-Samiri merkir samaritani (fótnóta). Í fótnótunni segir að al-Tabari í sínum Tafsir [skýringum] segi að al-Samari hafi verið áberandi Ísraelsmaður sem Móse bannaði Ísraelsmönnum að eiga samskipti við, og þess vegna voru Ísraelsmenn aðskildir frá samaritönum. al-Tabari bindi 3, bls. 72.

Gyðingur að nafni Sami [samarítani?] al-Tabari bindi 4, bls. 77

Guð hafði mörg boðorð fyrir Ísraelsmenn, en hann tók burt sex af sjö hlutum þeirra og skildi aðeins eftir þau sem þeir fengu. al-Tabari bindi 3, bls. 78

Dávíð og Salómón

Kóngur Davíð giftist konu Úría á meðan Úría var enn á lífi. Hann syndgaði með því að senda Úría til dauða. Það voru tveir englar [ekki Natan] sem sögðu Davíð söguna af tveimur mönnum og litlu sauðkindinni. al-Tabari bindi 3, bls. 145, 148-149

Hendur Davíðs konungs voru blóðugar. al-Tabari bindi 3, bls. 151

Salómón var stríðsgóður. al-Tabari bindi 3, bls. 153

Satan tók á sig mynd Salómons til að stela signetring hans. Salómon var óþekktaður og missti völd sín þar til Satan kastaði honum í hafið, fiskur gleypti hann, fiskimaður veiddi hann og Salómon fékk hann til baka. al-Tabari bindi 3, bls. 169

Annað á tímum Gamla testamentisins

Jób var spámaður. al-Tabari bindi 2, bls. 143. Honum var sagður hafa verið skipað að berja eiginkonu sína. al-Tabari bindi 2, bls. 140

Eftir að Jósef var sleppt var honum veitt staða Pótífars, Pótífar dó, og Jósef kvæntist konu Pótífars, sem áður hafði ranglega sakað hann. al-Tabari bindi 2, bls. 166

Ísraelsmenn nauðguðu konur af Kanaansætt, samkvæmt al-Tabari bindi 3, bls. 97

Góði Ísraelskonungurinn Asa lét konur hylja sig í slitrótta klæði. al-Tabari bindi 4, bls. 25

Her Zerah Indverja [Eþíópíumanns] var 1,1 milljón al-Tabari bindi 4, bls. 28

al-Tabari ruglaði saman tveimur Sekaríum al-Tabari bindi 4, bls. 37

Jóna þveraði Drottni al-Tabari bindi 4, bls. 161

Hvalur Jónasar synti upp Efratfljót þar til hann kom til Níneve. al-Tabari bindi 4, bls. 161

Her Sennacharibs var eytt á undraverðan hátt al-Tabari bindi 4, bls. 38

Góði konungur Jósía al-Tabari bindi 4, bls. 40

Spámaðurinn Jeremía al-Tabari bindi 4, bls. 44

Jeremías svaf í 70 ár al-Tabari bindi 4, bls. 45

Svefnmennirnir og asninn í Kóraninum al-Tabari bindi 4, bls. 46

Geðveiki Belsazars al-Tabari bindi 4, bls. 49

Estér og Mordekai al-Tabari bindi 4, bls. 50–51

Gyðingar töldu Esru son Guðs al-Tabari bindi 4, bls. 65

Jóhannes skírari

Ótímasamlegur atburður undir stjórn Antíokkusar, konungs Babýlonar, drap marga Gyðinga fyrir morð á Jóhannesi skírara. al-Tabari bindi 4, bls. 97

Jafnvel múslimar eru sammála um að Jóhannes skírari hafi verið drepinn al-Tabari bindi 4, bls. 97

Jóhannes skírari og Nebúkadnesar (tímavilla) al-Tabari bindi 4, bls. 54

Sagt var að Rómverjar hafi hjálpað Nebúkadnesar að eyðileggja Musterið í Jerúsalem vegna þess að Ísraelsmenn höfðu drepið Jóhannes skírara. al-Tabari bindi 4, bls. 106. Hins vegar er sú frásögn röng að Nebúkadnesar hafi eyðilagt Musterið vegna þess að Ísraelsmenn höfðu drepið Jóhannes skírara. al-Tabari bindi 4, bls. 107

Jesús

Gefur ættarskrá bæði Maríu og Jósefs. Ættirnar eru samhljóða fram til Jórams og Ússíassar / Ahasíasar. al-Tabari bindi 4, bls. 103.

Engillinn Gabríel birtist Maríu sem aðlaðandi maður. Hann blés á opið flík hennar og þannig varð María ólétt. al-Tabari bindi 4, bls. 112–113

María var umkringd englum, svo Iblis [Satan] gat ekki snert Jesú eins og hann snerti alla aðra. al-Tabari bindi 4, bls. 115

Jólastjarnan þegar Jesús fæddist. Um þá nótt lagði hópur af stað og þeir voru að ræða merki Messías, eins og greint er frá í bókinni um Dáníel. al-Tabari bindi 4, bls. 116

Þeir krossfestu aðeins líkneski Jesú. al-Tabari bindi 4, bls. 122

Samkvæmt Ibn Humayd – Ibn Ishaq, óaðfinnanlegum heimildarmanni – Wahb bin Munabbih al-Yamani: Guð leyfði Jesú, syni Maríu, að deyja klukkan þrjú um daginn; síðan tók Hann hann til sín. al-Tabari bindi 4, bls. 112

Athuganir

al-Tabari skrifaði alhliða sögu, ekki trúarlegar ritgerðir eða safn hadísanna. En samt er veruleg yfirlappun sögulegs efnis bæði í hadísunum og í Biblíunni. Enginn, hvorki múslímar né ekki-múslímar, heldur því fram að al-Tabari hafi verið fullkomlega réttur, en hann er almennt talinn áreiðanlegur sagnfræðingur; og aðrar heimildir staðfesta yfirleitt skrif hans. Stundum reyndi hann að greina nákvæmni heimilda sinna og í sumum tilvikum setti hann viljandi mótsagnakenndar heimildir, hverja á eftir annarri, til að vara lesandann við að mismunandi skoðanir væru uppi um málið.

Þrátt fyrir það var hann stundum of ó gagnrýninn við að taka við því sem heimild sagði. Þó að al-Tabari hafi ekki fundið neinar mótsagnakenndar heimildir, hvernig myndum við þá vita nöfn dætra Adams ef Guð opinberaði þau ekki? Fólk almennt, ekki bara al-Tabari, hefur "leit að vissu" sem gerir það, þegar skortur er á upplýsingum, að vilja fylla í eyðurnar með þeim upplýsingum sem það hefur, án þess að spyrja hversu viss það er um nákvæmni þeirra. Stundum er besta svarið sem hægt er að gefa: "Við höfum ekki þessar upplýsingar."

al-Tabari er mikilvægur af þremur ástæðum. Í fyrsta lagi gaf hann mjög ítarlega sögu sem er almennt nokkuð áreiðanleg fyrir tímabilið rétt fyrir hans daga. Í öðru lagi endurspegla jafnvel mistök al-Tabari, einkum varðandi eldri sögu, ennþá það sem margir múslimar töldu á þeim tíma. Saga hans gefur okkur vítt yfirlit yfir iðkun íslams á tíma Múhameðs og skömmu eftir hann. Í þriðja lagi töldu margir múslimar ákveðna hluti á þeim tíma vegna áhrifa sögu al-Tabari.

Tilvísanir

Saga al-Tabari: Skýrskriftuð þýðing. Ehsan Yar-Shater, aðalritstjóri. State University of New York Press 1989-.

Fyrir frekari upplýsingar hafðu samband við www.MuslimHope.com